تأثير پيچيدگي اقتصادي بر فقر در كشورهاي در حال توسعه و ارائۀ پيشنهاد‌هايي در راستاي نقش دولت در كاهش فقر

در سيستم اقتصادي پيچيده‌ و جهاني‌شدۀ كنوني، اتخاذ روش‌هاي نوين توليد و خلق ارزش براي افزايش رشد اقتصادي ضروري است. مفهوم نظري و تجربي پيچيدگي اقتصادي پديده‌اي نسبتاً جديد در تحليل اقتصادي است و پيچيدگي ساختار توليدي يك كشور را مي‌سنجد كه منعكس‌كنندۀ تنوع آن، يعني تعداد محصولاتي كه صادر مي‌كند و فراگير بودن آن محصولات است. پيچيدگي اقتصادي روشي جامع و مؤثر براي درك مسائل كليدي در فرايند توسعۀ كشورهاست كه فرصت‌هاي جديدي را براي بررسي همه‌جانبۀ روند توسعۀ اقتصادي كشورها ايجاد كرده است. علاوه بر اين، يك كشور با سطح پيچيدگي اقتصادي بالا، از مزيت رقابتي در اقتصاد جهاني برخوردار است و افرادي كه در يك اقتصاد پيچيده زندگي مي‌كنند فرصت‌هاي شغلي بيشتري دارند و از مهارت و دانش كافي برخوردارند. در پژوهش حاضر، با به‌كارگيري روش گشتاورهاي تعميم‌يافته، اثر پيچيدگي اقتصادي بر فقر در كشورهاي در حال توسعه طي سال‌هاي 2000-2021 بررسي شده است. يافته‌ها بيانگر آن است كه افزايش پيچيدگي اقتصادي موجب كاهش فقر مي‌شود. به‌طوري كه افزايش يك‌درصدي شاخص پيچيدگي اقتصادي، فقر را به ميزان 0.53- كاهش مي‌دهد. همچنين هرچه رشد اقتصادي بالاتر باشد، ميزان تأثير كاهشي پيچيدگي اقتصادي بر فقر بيشتر خواهد بود. در عين حال، پيچيدگي اقتصادي منجر به كاهش فقر در كشورهايي مي‌شود كه سطح پايين‌تري از نابرابري درآمد را تجربه مي‌كنند. ساير نتايج نشان مي‌دهد كه افزايش توسعۀ مالي، رشد اقتصادي و دموكراسي باعث كاهش فقر مي‌شود. از سوي ديگر، افزايش سطح نابرابري درآمد نيز منجر به فقر بيشتر خواهد شد. براي كاهش فقر، دولت‌ها مي‌توانند با اتخاذ سياست‌هاي مناسب، سهم محصولات پيچيده و متنوع از صادرات را افزايش دهند و با اعمال معافيتهاي مالياتي بر شركت‌هاي با فناوري بالا، به تقويت محصولات با سطح پيچيدگي بالا در اقتصاد كمك كنند و از اين طريق هدف كاهش فقر را نيز محقق سازند.