بررسي عوامل موثربر نرخ بهينه ماليات در اقتصاد ايران

بخش عمومي و نقش آن در اجراي سياست‏هاي مالي براي كشور به دو دليل از اهميت ويژه اي برخوردار است. از يك طرف، عمده ترين منبع درآمدي دولت، درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات نفت است و از طرفي به دليل نقش پررنگ دولت در اقتصاد ايران، .در اين راستا، ماليات يكي از باثبات ترين درآمدهاي دولت است و مي تواند به عنوان ابزاري در جهت اجراي عدالت اجتماعي و تشويق سرمايه گذاري استفاده شود. اخذ ماليات به صورت بهينه مي تواند علاوه بر اثرات مثبتي كه دارد بر شاخص هاي اقتصادي نيز اثرگذار باشد. هدف اين مقاله تعيين عوامل موثر بر نرخ بهينه ماليات در اقتصاد ايران طي دوره زماني 1398 1360 به كمك روش كنترل بهينه مي باشد. نتايج تحقيق نشان مي دهد نسبت مصرف بخش خصوصي به بخش دولتي و نرخ استهلاك اثرمنفي، نسبت سرمايه گذاري بخش دولتي به خصوصي، موجودي سرمايه، ضريب پيشرفت فني، كشش توليد نسبت به سرمايه گذاري بخش دولتي و خصوصي بر روي نرخ ماليات بهينه اثر مثبت داشته اند. از ميان عوامل مذكور ،نسبت مصرف بخش خصوصي به بخش دولتي و كشش توليد نسبت به سرمايه گذاري بخش خصوصي بيشترين تاثير را بر نرخ ماليات بهينه دارند. بسته به مقدار متغيرهاي مذكور نرخ بهينه ماليات در اقتصاد بين 88/22 تا 5/25 درصد مي باشد. متوسط نرخ ماليات در دوره مورد بررسي به قيمت ثابت حدود 14 درصد بوده است. يكي از دلايل پايين بودن نرخ ماليات وجود معافيت هاي مالياتي، عدم شمول ماليات بر برخي از فعاليت ها، وابستگي بودجه دولت به نفت است. بنابراين براي بهينگي ماليات در اقتصاد بايد گسترش پايه هاي مالياتي، جلوگيري از فرار مالياتي در اقتصاد، اخذ ماليات به صورت هدفمند از فعاليت ها، كاهش كسري بودجه دولت بالاخص بودجه جاري، رفع وابستگي به درآمدهاي نفتي و كوچك سازي و كاهش تصدي گري دولت مورد توجه سياستگذاران قرار گيرد.