حذف شيميايي رسوب سولفات كلسيم از خطوط لوله انتقال آب آبياري (مطالعه موردي: رسوب خط انتقال آب ارسالي از سد رسوبگير مجتمع مس سرچشمه براي مصارف كشاورزي در مناطق پايين دست)

انسداد خطوط لوله انتقال آب از جمله مشكلاتي است كه با ايجاد رسوبات مختلف باعث كاهش آبدهي در پايين دست مي گردد. در مطالعه حاضر كه با هدف شناسايي و رفع محدوديت ناشي از ايجاد رسوب در خطوط انتقال آب مجتمع سرچشمه انجام گرفت، ابتدا رسوب پديد آمده از طريق آزمايش XRF و XRD شناسايي و سپس با استفاده از غلظت هاي مختلف 30، 35، 40، 45 و 50 درصد قلياي مناسب هيدروكسيد سديم جهت پاكسازي رسوب اقدام به بهينه سازي گرديد. نتايج بدست آمده نشان داد رسوب سخت شده داخل خطوط لوله سولفات كلسيم مي‌باشد. نتايج تيتراسيون محلول باقيمانده حاصل از واكنش‌هاي آزمايشگاهي نيز نشان داد مقادير 10 تا 21 درصد هيدروكسيد سديم با غلظت30 تا 50 درصد براي جداسازي بيش از 80 درصد رسوب چسبيده به خطوط لوله مصرف مي‌شود كه اين ميزان در شرايط واقعي حدود 50 درصد است. همچنين در اين تحقيق مقدار بهينه هيدروكسيد سديم براي جدايش كامل رسوب از خطوط لوله حدود 35 درصد طي 72 ساعت تخمين زده شد. با توجه به اينكه در شرايط اجرايي نياز است غلظت هاي 50 درصد موجود در بازار جهت رسيدن به مقدار بهينه رقيق سازي شود و از طرفي هيدروكسيد سديم با غلظت 31 درصد در بازار موجود مي باشد پيشنهاد گرديد جهت عمليات اجرايي حذف رسوب خطوط لوله مس سرچشمه به اراضي پايين دست به جاي غلظت بهينه 35 درصد از غلظت 31 درصد موجود استفاده گردد كه البته كارايي اين مقدار در پاكسازي جداره لوله بيش از 87 درصد تخمين زده شد.