بررسي نقش مسائل اقتصادي – اجتماعي در توسعه حوزه‌هاي آبخيز مناطق كويري (مطالعه موردي: حوزه آبخيز يزدان آباد استان كرمان)

مسائل اقتصادي – اجتماعي در حوزه هاي آبخيز سراسر دنيا به يكي از مهمترين مقوله هاي مورد بررسي در حوزه هاي آبخيز تبديل شده است. در اين تحقيق ابتدا زير حوزه هاي حوزه آبخيز يزدان آباد مشخص شدند و سپس به بررسي مسائل اقتصادي – اجتماعي حوزه آبخيز يزدان آباد پرداخته شد و درآمدهاي ناخالص توليدات حوزه و همچنين هزينه ها و سود خالص توليدات حوزه مشخص شدند. سپس درآمد خالص منابع توليد و خانوار در حوزه آبخيز يزدان‌آباد به تفكيك سامان عرفي به دست آمدند و روش و مكانيسم راهكارهاي عملي جهت حل مشكلات حوزه آبخيز يزدان‌آباد پيشنهاد گرديدند. با توجه به آنكه نظام‌هاي بهره‌برداري كشاورزي موجود در حوزه مورد مطالعه سنتي است لذا به دنبال خود يكسري مشكلات را كه موجب فرسايش، كم‌آبي، كمبود درآمد و مهاجرت در حوزه مي شود، در پي خواهد داشت. مطابق بررسي‌هاي اقتصادي انجام‌شده روي منابع توليد و درآمد و با توجه به نتايج نسبت هزينه به‌ فايده منابع مختلف توليد حوزه آبخيز يزدان‌آباد 0.55 است كه رقم پاييني است. راه كارهاي عملي جهت حل مشكلات حوزه آبخيز يزدان آباد نيز شامل تشكيل تعاوني آبخيزنشينان، برگزاري كلاس هاي آموزشي، احداث دامداري نيمه صنعتي، احداث خانه بهداشت و درمان دام، احداث زير ساخت هاي گردشگري و برنامه هاي مدون كشت و بهره برداري گياهان دارويي پيشنهاد مي گردد. نتايج تحقيق نشان داد كه در حوزه آبخيز يزدان آباد بيشترين نوع سامانه‌هاي عرفي مربوط به روستايي – عشايري با 5 مورد و كمترين نوع سامانه‌هاي عرفي مربوط به روستايي مي‌باشد و 8 نوع محصول باغي در حوزه آبخيز يزدان آباد وجود دارد كه پسته بيشترين مساحت و گيلاس، آلبالو و زرشك كمترين مساحت را به خود اختصاص داده است و كمترين عملكرد در واحد سطح مربوط به غلات مي‌باشد و بيشترين عملكرد در واحد سطح مربوط به گياهان دارويي مي‌باشد. به طور كلي نتايج تحقيق نشان داد كه با بهبود مسائل اقتصادي و اجتماعي و كسب درآمدهاي پايدار كشاورزي در حوزه آبخيز مورد مطالعه فشار بر منابع طبيعي موجود در حوزه كمتر شده و به تبع آن تخريب منابع آبي و خاكي كاهش مي يابد.