ارزيابي ريسك روگذاري سدخاكي ونيار با استفاده از مدل پويايي سيستم ها و تاثير سيلاب ناشي از روگذري بر اراضي پايين‌دست سد

سد‌ها در مهار سيلاب و كاهش خسارت آن نقش موثري دارند. در سيلاب‌هاي فروردين ماه سال ۱۳۹۸، نقش و تأثير سد‌هاي بزرگ در رودخانه‌هاي كارون، كرخه و دز به خوبي نمايان گرديد و اين سد‌ها با كاهش دبي اوج، خسارت سيلاب در پايين‌دست را كاهش داده و سيلاب را با ايمني بيشتري عبور دادند. به هنگام سيلاب، بروز پديده روگذري و عبور آب از روي سد‌ها، همواره آنها را تهديد مي‌نمايد. بنابراين بايستي ارزيابي ريسك روگذري سد‌ها را موضوعي مهم تلقي كرده و بين تراز آب مخزن سد و ريسك روگذري آن تعادل ايجاد نمود. با استفاده از پويايي سيستم‌ها مي‌توان مجموعه‌اي از عوامل پيچيده، مرتبط و موثر در پديده روگذري را در كنار يكديگر قرار داده و تأثير سناريوهاي مختلف را بر روي ريسك روگذري بررسي نمود. در اين مقاله با استفاده از مدل پويايي سيستم‌ها، تأثير عدم‌قطعيت‌هاي مختلف به همراه سيلاب و باد با دوره‌هاي بازگشت مختلف به طور همزمان و مجزا بر ريسك روگذري سد ونيار مورد بررسي قرار گرفته است تا بتوان تمهيدات لازم براي كاهش ريسك روگذري و افزايش ايمني در سد مذكور را اتخاذ نمود. نتايج تحليل نشانگر اين است كه حداكثر مقدار ريسك روگذري در حالت حداكثر سيلاب محتمل ‌(PMF) و سرعت باد با دوره بازگشت ۱۰۰ ساله و با در‌نظر گرفتن عدم‌قطعيت ارتفاع آب مخزن سد و ارتفاع خود سد بوده و برابر برابر با 0/122931 مي‌باشد و مقدار ريسك روگذري بعد از تعداد تكرار شبيه سازي ۲۰۰۰۰۰ مرتبه به مقدار يكساني همگرا مي‌گردد. در ادامه ضمن تحليل سيلاب ناشي از روگذري، تاثير آن بر اراضي پايين‌دست سد مورد بررسي قرار گرفته‌است، تا بتوان تصميمات مديريتي در زمان سيلابي كه احتمال روگذري از سد را دارد اتخاذ نمود.