بررسي عوامل مؤثر بر يكپارچه‌سازي اراضي زعفران در روستاهاي قاينات (با رهيافت لاجيت ترتيبي تعميم‌يافته)

زعفران يكي ازمحصولات  استراتژيك بخش كشاورزي در استان خراسان جنوبي است كه رتبه دوم توليد در كشور را داراست و جايگاه ويژه اي در صادرات غير نفتي كشور دارد اما متاسفانه پراكندگي اراضي زعفران در مناطق روستايي و وجود واحدهاي خرده مالكي در روستاها ضمن افزايش هزينه ها و كاهش توليد محصول، بكارگيري تكنولوژي نوين و اجراي طرح هاي آبياري مدرن را با مشكل مواجه ساخته است و ميزان سود، بهره وري و بازدهي توليد زعفران كاران مناطق روستايي را كاهش داده به طوري كه در سال‌هاي اخير بسياري زعفران كاران اراضي زعفران را به تدريج به كشت ساير محصولات اختصاص داده اند. استراتژي يكپارچه سازي اراضي داراي اهميت فراوان از لحاظ اقتصادي و كشاورزي مي باشد. هدف اين پژوهش بررسي عوامل مؤثر بر يكپارچه سازي اراضي توسط زعفران كاران قاينات در مناطق روستايي استان خراسان جنوبي مي باشد. در اين پژوهش با استفاده از نمونه گيري تصادفي در سال 1400 از 12850 بهره بردار در منطقه قاينات 120 زعفران كار( با سطح معني داري 1درصد) انتخاب شده است. در پرسشنامه تكميل شده، اراضي از لحاظ اندازه به سه سطح مزارع كوچك، متوسط و بزرگ مقياس تقسيم بندي شد. نتايج نشان داد كه اثرات نهايي متغيرهاي تعداد افراد خانوار، فناوري و ابزار جديد، دانش روش هاي نوين توليد، وجود ريسك و مخاطره در توليد و توليد محصول بر يكپارچه سازي اراضي زعفران كاران در دو سطح اراضي متوسط و بزرگ مؤثر بوده است. در اراضي سطح 2 با مقياس متوسط (بين 3 تا 5 هكتار) متغيرهاي توليد محصول، فناوري و ابزار جديد و دانش روش هاي نوين توليد زعفران بر استفاده از اراضي متوسط مقياس به ترتيب داراي تأثير منفي، منفي و مثبت معنادار بوده است و همچنين در اراضي سطح 3 (بزرگ مقياس)، تأثير دو متغير تعداد افراد خانوار و وجود ريسك و مخاطره در توليد زعفران بر يكپارچه سازي اراضي روستايي و استفاده از اراضي بزرگ مقياس منفي و معنادار بوده و سه متغير توليد محصول زعفران در هكتار، فناوري و ابزار جديد و دانش روش هاي نوين توليد زعفران به ترتيب با اندازه 0.003، 0.16 و 0.06 اثر مثبت و معناداري بر يكپارچه‌سازي اراضي روستايي و يا استفاده از اراضي بزرگ مقياس مي گذارد. بنابراين با افزايش توليد محصول زعفران در هكتار، فناوري و ابزار جديد و دانش روش هاي نوين توليد شرايط براي يكپارچه سازي اراضي روستايي و استفاده از اراضي بزرگ مقياس بهتر فراهم مي گردد. بنابراين پيشنهاد مي شود كه با آگاهي و اطلاع رساني زعفران كاران به فناوري و ابزار جديد و همچنين با آموزش و كسب دانش تخصصي بيشتر در زمينه توليد زعفران، كشاورزان تمايل بيشتري به يكپارچه سازي اراضي در مناطق روستايي داشته باشند.