تحليل امنيت غذايي خانوارهاي روستايي استان آذربايجان غربي بر مبناي شاخص تنوع غذايي و عوامل موثر بر آن

فقدان تنوع غذايي به‌ عنوان مهم‌ترين جنبه دسترسي خانوار به غذا، چالشي اساسي براي جوامع روستايي به شمار مي‌آيد. هدف اصلي اين پژوهش سنجش وضعيت امنيت غذايي خانوارهاي روستايي منطقه موردمطالعه با استفاده از شاخص تنوع غذايي و تعيين عوامل اصلي تأثيرگذار بر رژيم غذايي خانوار مي‌باشد. پژوهش مقطعي صورت گرفته جز تحقيقات كاربردي بوده كه به روش توصيفي- تحليلي انجام گرديده است. ابزار اصلي جهت گردآوري داده‌ها پرسشنامه استاندارد محاسبه نمره تنوع غذايي برحسب شمارش گروه‌هاي غذايي مصرفي توسط خانوار در دوره مرجع 24 ساعته قبل از فرآيند انجام مصاحبه مي‌باشد. جامعه آماري اين پژوهش شامل كليه خانوارهاي روستايي استان آذربايجان غربي مي‌باشد. با استفاده از فرمول كوكران تعداد 482 خانوار به روش نمونه‌گيري طبقه‌اي چندمرحله‌اي به‌عنوان حجم نمونه آماري انتخاب شدند. نتايج پژوهش نشان داد‌ عمده گروه‌هاي غذايي مصرفي توسط خانوارهاي روستايي استان آذربايجان غربي به‌صورت انواع غلات با 57.9%، گياهان ريشه‌اي و غده‌اي با 56.4% و انواع حبوبات با 49.8% مي‌باشد. همچنين ازلحاظ طبقه‌بندي تنوع غذايي خانوار‌هاي روستايي، 58.1% در طبقه‌ داراي تنوع غذايي متوسط قرار گرفتند. تحليل روابط مفروض بر اساس مقادير استاندارد حاصل از هر دو روش تخمين حداكثر بزرگنمايي و Bayesian در نرم‌افزار Amos نشان داد كه متغيرهاي مالكيت دام، ميزان تحصيلات، بعد خانوار و درآمد ساليانه در حالت كلي 85% از تغييرات متغير وابسته تنوع غذايي را تبيين مي‌كنند. متنوع سازي منابع درآمدي و در كنار آن ارتقا سطح تحصيلات سرپرست خانوار كه منجر به افزايش دانش تغذيه‌اي و سوق دادن رژيم غذايي به سمت انتخاب و مصرف محصولات سالم‌تر و متنوع‌تر در رژيم غذايي خانوارهاي روستايي مي‌گردد، پيشنهاد مي‌شود.