ارزيابي عملكرد و پايداري ژنوتيپ‌هاي عدس با استفاده از شاخص WAASBو مدل اثرهاي مخلوط خطي(LMM)

اهداف: هدف از اين تحقيق ارزيابي كارايي مدل هاي تجزيه پايداري با استفاده از مدل‎هاي امي (AMMI) و بلاپ (BLUP) بود .مواد و روش‌ها: در اين تحقيق 19 ژنوتيپ پيشرفته عدس به همراه سه رقم شاهد كيميا، بيله سوار و توده محلي در ايستگاه‎هاي تحقيقات كشاورزي خرم آباد (لرستان)،زنجيره (ايلام) و سرارود (كرمانشاه) به مدت دو سال زراعي(1397 99) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار مورد ارزيابي قرار گرفتند. براي تعيين كميت پايداري ژنوتيپي، از تجزيه مقادير منفرد (SVD) با يك مدل اثرمخلوط خطي (LMM) استفاده شد. يافته ها: نتايج آزمون نسبت درست نمايي (Likelihood ratio test, LRT) نشان داد كه برهم‌كنش ژنوتيپ × محيط بر عملكرد دانه معني دار بودند. بنابراين، تجزيه BLUPs براي اين داده‎ها مناسب تشخيص داده شد. نمودار موزاييكي نشان داد كه سهم مجموع مربعات ژنوتيپ و برهمكنش ژنوتيپ × محيط در مجموع مربعات كل به ترتيب 6.75 و 34.36 درصد بود. باي پلات اولين مؤلفه اصلي محيط در برابر عملكرد اسمي نشان داد كه ژنوتيپ‎هاي 13، 6، 16، 9 و 10 از پايداري بيشتري برخوردار بودند. نتيجه گيري: باي پلات عملكرد دانه در برابر ميانگين وزني نمرات مطلق (WAASB نشان داد كه ژنوتيپ هاي 10، 16، 1، 20، ۱5 ، 4 ،13 و 7 به دليل بزرگي متغير پاسخ (داشتن عملكرد بالا) و پايداري بالا (مقادير پايين WAASB)، بسيار پر محصول و پايدار بودند. شناسايي ژنوتيپ‎ها با معيار WAASBY نشان داد كه ژنوتيپ هاي 16 و 1 پر محصول و پايدار بودند و مي تواند نامزد معرفي ارقام جديد باشند.