ارزيابي ارقام و لاين‌هاي گندم نان ( Triticum aestivum L )تحت شرايط معمول و تنش كم آبي

اهداف: با توجه به اهميت گندم بعنوان يك گياه استراتژيك، تحقيق حاضر به منظور شناسايي ارقام و لاين هاي گندم مقاوم نسبت به تنش خشكي و بررسي ارتباط صفات مورفوفيزيولوژيك، مقاومت به تنش صورت گرفت.مواد و روش ها:آزمايشي با هدف تاثير تنش خشكي بر ارقام و لاين هاي گندم در ســال‌هاي‌ زراعــي 98 – 1397 و 99 – 1398 در مزرعه پژوهشي مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان اردبيل (مغان) به صورت آزمايش اسپليت پلات در قالـب طـرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شـد. كـرت‌هاي اصلي شامل رژيم آبياري (آبياري كامل تا انتهاي فصل رشد (شاهد بدون تنش خشكي)، آبياري تا مرحله گلدهي (تنش خشكي متوسط) و آبياري خاك آب (تنش خشكي كامل)) و كرت‌هاي فرعي شامل ارقام و لاين‌هاي گندم نان (تيرگان، احسان، آفتاب و لاين‌هاي N 91 17، N 92 9 و N 93 17) بودند. نتايج نشان داد كه تنش خشكي متوسط و كامل باعث كاهش معني‌دار تعداد روز تا سبزشدن، وزن هزار دانه، عملكرد دانه، محتواي پرولين، كاتالاز، پروتئين برگ و شاخص سبزينگي برگ شد. تنش خشكي متوسط و كامل بطور ميانگين باعث كاهش عملكرد دانه به ترتيب به ميزان 12.5 و 31 درصد نسبت به آبياري كامل تا انتهاي فصل رشد شد. همچنين نتايج نشان داد تنش خشكي متوسط و تنش خشكي كامل باعث افزايش محتواي پرولين و فعاليت آنزيم كاتالاز و كاهش محتواي پروتئين برگ و شاخص سبزينگي برگ شد. با توجه به شرايط بحراني آب در جهان و ايران به‌ويژه در استان اردبيل (مغان)، معرفي ارقامي كه بتوانند حداقل كاهش عملكرد را در شرايط كم آبياري داشته باشند، از اهميت بسزايي برخوردارند. لذا در بين ارقام مورد بررسي لاين N 93 17 و رقم آفتاب از نظر صفات مورد بررسي برتر بودند و با توجه به تحمل بالاتر اين ارقام به تنش خشكي، استفاده از اين ارقام در مناطق مواجه با محدوديت رطوبت، شايسته پژوهش هاي بلند مدت با جزئيات بيشتري است.