تعيين الگوي بهينه كشت ارقام برنج در راستاي پايداري كشاورزي با تاكيد بر كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي (مطالعه موردي: بيشه جنوبي شهرستان بابل)

اهداف: هدف مطالعه حاضر، بهينه يابي الگوي كشت ارقام برنج با هدف كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي ناشي از مصرف كودهاي شيميايي و سوخت مصرفي در اراضي زراعي منطقه بيشه جنوبي شهرستان بابل با استفاده از مدل برنامه ريزي رياضي چندهدفه مي باشد .مواد و روش ها:در اين مطالعه ابتدا از روش اپسيلون محدوديت براي حل مدل برنامه‌ريزي رياضي چندهدفه شامل سه هدف حداكثرسازي سود زارعين منطقه(هدف اقتصادي)، كاهش مصرف آب و كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي ناشي از مصرف كود شيميايي و سوخت فسيلي (اهداف محيط‌زيستي) استفاده شد و نهايتا با استفاده از روش حداكثر حداقل ها بهترين جواب از ميان مجموعه پارتو انتخاب گرديد. جامعه آماري پژوهش، زارعين منطقه بيشه جنوبي شهرستان بابل مي‌باشند. داده‌هاي مربوطه از اداره جهاد كشاورزي منطقه و سازمان ساتبا، در سال 1400 جمع‌آوري شد، و با استفاده از نرم‌افزار matlab بهينه‌سازي مدل انجام شد. يافته ها:نتايج نشان داد كه الگوي پيشنهادي بهينه به‌طور مناسب توانسته است اهداف مطالعه را تامين نمايد. در وضعيت بهينه با اجراي الگوي پيشنهادي، سود زارعين منطقه به‌ازاي هر هكتار از 574/34 به 578/62 ميليون ريال حدود 0/07 درصد نسبت به وضعيت فعلي در كل فصل زراعي، افزايش مي‌يابد. همچنين نتايج مدل، مقدار بهينه مصرف انرژي را 3217 كيلووات ساعت به ازاي يك هكتار صورت مصرف توام (84 درصد انرژي فسيلي و 16 درصد انرژي خورشيدي) در پمپاژ آب آبياري پيشنهاد داد. مقدار بهينه مصرف آب نيز، 13760 مترمكعب برهكتار بدست آمد، كه نسبت به وضعيت فعلي، 0/05 صرفه‌جويي در مصرف را نشان مي‌دهد. در بخش آخر نتايج، با انتخاب الگوي بهينه پيشنهادي و سيستم پمپ تركيبي فسيلي خورشيدي در آبياري اراضي منطقه نسبت به شرايط فعلي، 0/09 درصد از ميزان انتشار گازهاي گلخانه‌اي كاهش يافته است.نتيجه گيري: در شرايط بهينه پيشنهاد مي شود رقم طارم بيشترين ميزان سطح زيركشت را به خود اختصاص دهد كه اين نتيجه با توجه به مصرف كمتر كود شيميايي، آب و در نتيجه انرژي كمتر اين رقم، همسو با اهداف كشاورزي پايدار مي باشد. لذا تشويق و حمايت دولت از كشاورزان در زمينه استفاده از منابع انرژي هاي تجديدپذيرهمچون انرژي خورشيدي در تأمين سوخت كشاورزي و ترويج مقدار مصرف بهينه و مناسب نهاده هاي مهم توليد(آب و سوخت) و بهنگام آن، مي تواند در كاهش زيان هاي محيطزيستي ناشي از كشاورزي نقش به سزايي داشته باشد