ارزيابي و شبيه سازي ردپاي آب محصولات كشاورزي در سناريوهاي تغيير اقليم( مطالعه موردي: حوضه آبريز كشف رود )

اهداف: با توجه به اثرات گسترده و متقابل تغيير اقليم با بخش هاي مختلف توليدي، زيستمحيطي و جوامع انساني، امروزه از تغيير اقليم بعنوان يكي از مهمترين چالش هاي زيست محيطي قرن بيست و يكم ياد مي شود كه پيامدهاي جدي اقتصادي به دنبال دارد. بخش كشاورزي به دليل وابستگي بيش از حد به پديدههاي اقليم، بيشترين اثرات نامطلوب ناشي از تغيير اقليم را تجربه نموده است. در اين مطالعه تلاش شد ردپاي آب محصولات كشاورزي تحت شرايط تغيير اقليم در حوضه آبريز كشف رود شبيه سازي و مورد ارزيابي قرار گيرد.مواد و روش ها:در اين مطالعه تلاش شد ردپاي آب محصولات كشاورزي تحت شرايط تغيير اقليم در حوضه آبريز كشف رود شبيه سازي و مورد ارزيابي قرار گيرد.در اين مطالعه بمنظور ارزيابي يكپارچه منابع آب از نرم افزار WEAP استفاده شد. همچنين، از ابزار MABIA موجود در نرم‌افزار WEAP جهت شبيه سازي اثرات تغيير اقليم براي محصولات زراعي از جمله گندم، جو، يونجه، گوجه‌فرنگي، خيار، پياز و ذرت‌علوفه‌اي بهره گرفته شد. شبيه‌سازي ردپاهاي آب و كربن با استفاده از خروجي‌هاي مدل WEAP و MABIA براي سال‌هاي 2013- 2040 انجام گرفت.يافته ها: نتايج حاصل از خروجي مدل هاي گزارش ششم تحت سناريوهاي انتشار بدبينانه و ميانه ردپاي آب نشان داد كه نيازآبي و عملكرد محصولات به ترتيب افزايش و كاهش مي‌يابد. بيشترين كاهش عملكرد در سناريو ميانه را دو محصول جو و يونجه با 25.7 و 25.6 درصد به خود اختصاص دادند. همچنين بيشترين ميزان تغيير نياز خالص آبي متعلق به محصول سيب‌زميني معادل 64.8 درصد و پياز 59.37 درصد در سناريو بدبينانه نسبت به شرايط جاري بود. بطور كلي از محاسبه ردپاي آب اين نتيجه حاصل شد كه بيشترين ردپاي آب محصولات منتخب را بترتيب چغندرقند، ذرت‌علوفه‌اي، پياز، يونجه، گوجه‌فرنگي و خيار با 18 ، 15، 14، 14، 13 و 12 هزار متر مكعب در هكتار دارا بودند. كمترين مقدار ردپاي كربن نيز به محصولات گندم، جو، يونجه و ذرت‌علوفه‌اي اختصاص يافت.نتيجه گيري: نتايج مطالعه نشان داد با اعمال سناريوهاي اقليم ردپاي آب محصولات كشاورزي حجم بيشتري نسبت به ردپاي آب سبز خواهد داشت. اين امر بيانگر افزايش تبخيروتعرق و كاهش ميزان بارندگي در سطح حوضه بود و از سوي ديگر پيامدهاي منفي رخداد پديده تغيير اقليم را براي كشاورزان منطقه نمايان مي كند. بنابراين با توجه به كاهش بارندگي و وضعيت بحراني آبخوان حوضه آبريز كشف رود مهمترين راهكار در جهت كاهش ردپاي آب از طريق كاهش مصارف آب و برقراي تعادل در بهره برداري از منابع با توجه به پتانسيل هاي آبي حوضه مي باشد.