نقد انگارۀ «تمايز موضوعي فقه و اخلاق» براساس قرآن و حديث

نسبت فقه و اخلاق يكي از مسائل مهمّ و اثرگذار در هندسه و روابط دانش‌هاي اسلامي است. ديدگاه‌هاي مختلفي دربارۀ نسبت يادشده مطرح شده است؛ چنان كه اين ديدگاه‌ها را به سه طيف اتّحاد، تنافر و تعامل مي‌توان تقسيم كرد. در پژوهش حاضر به سود ديدگاه اتّحاد فقه و اخلاق، يكي از تمايزهاي مطرح‌ شده ميان فقه و اخلاق، مبتني بر آموزه‌هاي قرآن و حديث، بررسي و نقد شده است. اين تمايز كه با عنوان «تمايز موضوعي» شناخته مي ‌شود، عبارت است از اينكه موضوعِ فقهْ رفتارهاي انسان و موضوعِ اخلاقْ ملكات است. روش تحقيق به صورت جمع‌آوري، طبقه‌بندي و تحليل دلالي گزاره‌هاي نقلي بوده و دستاورد پژوهش نشان‌دهندۀ آن است كه سه استدلال مبتني بر نقل را مي‌توان بر عدم وجود تفكيك ميان رفتارها و ملكات اقامه كرد؛ تفكيكي كه عامل تشكيل دو دانش مجزّا براي ملكات و رفتارها شود. استدلال‌هاي يادشده عبارت اند از: وحدت سياق در برخورد با ملكات و رفتارها، اندماج مباحث مربوط به رفتار و ملكه و اهميت بيشتر درون انسان نسبت به رفتار.