كاربرد شناسي بلاغت در استنباط احكام از نگاه تفاسير فقهي

برخي علوم مقدّمۀ برخي ديگر به ‌شمار مي آيند؛ چنان كه از ميان علوم ادب عربي، دانش‌ هاي بلاغي كه ظرافت‌‌ها، شيوه ها و زيبايي‌ هاي سخن را شناسايي مي كنند، ياريگر دانش‌ هايي هستند كه با متون سروكار دارند و ابزار تحليل و استنباط متن‌ اند. دانش فقه كه احكام شريعت اسلام را از كتاب و سنّت استخراج مي‌ كند، به شناخت علمي و كاربرد عملي فنون بلاغي در تحليل نصوص ديني نيازمند است. آنچه در اين عرصه مي‌‌تواند راهگشا باشد، الگوهايي عيني از فقيهان در چگونگي تعامل با اين فنون و شيوۀ كاربرد بلاغت در استنباط احكام است. پژوهش حاضر براي شناخت كاربرد علوم بلاغي در اجتهادات فقهي با روش توصيفي _ تحليلي به تفاسير فقهي رجوع كرده و چگونگي كارايي معاني، بيان و بديع را در اين ميدان نشان داده است. در علم معاني، ايجاز، تقديم و تأخير، در علم بيان، همۀ انواع آن به ويژه مجاز و كنايه و در علم بديع، مبالغه مواردي هستند كه در اين مقاله دربارۀ تأثيرگذاري آن ها بر چگونگي استنباط بحث شده است.