هويت در كشاكش چهره و سنت: كاوشي كيفي از فرايند هويت‌يابي نوجوانان افغانستاني ساكن شهر يزد

امروزه، هويت اجتماعي شرطي لازم براي زندگي افراد است و نقشي تعيين‌كننده در معنابخشي به تجربيات روزمره دارد. اين مفهوم به‌ويژه در مورد پديده‌هايي مانند مهاجرت، اهميت ويژه‌اي پيدا مي‌كند. با افزايش جمعيت مهاجران به‌ويژه مهاجران بين‌المللي در سال‌هاي اخير، شكل‌گيري بحران هويت در ميان اين گروه‌ها به مسئله‌اي برجسته در مطالعات علمي تبديل شده است. مهاجرت بين‌المللي نه‌تنها مهاجران، بلكه كشورها و جامعۀ ميزبان را نيز با چالش‌هاي هويتي مواجه كرده است. اين چالش‌ها ممكن است به احساس عدم تعلق به جامعۀ ميزبان يا احساس همبستگي با جامعۀ مبدأ منجر شود. پژوهش حاضر فرايند شكل‌گيري هويت در ميان نوجوانان افغانستاني ساكن شهر يزد را مورد مطالعه قرار داده است. داده‌هاي اين پژوهش كه با رويكرد كيفي و استفاده از نظريۀ زمينه‌اي و نمونه‌گيري از ۲۱ نفر از نوجوانان مهاجر افغانستاني انجام شده، از طريق كدگذاري باز، محوري و گزينشي تحليل شده‌ است. يافته‌هاي تحقيق به شناسايي ۱۶ مقولۀ اصلي ازجمله «طرد هويت دوسويه، تجارب زيستۀ هويت‌زدا، محدوديت‌هاي پيشرفت ساختاري، خودپندارۀ منفي، ارتباطات خويشاوندي بحران‌ساز، حمايت سازندۀ خانواده، بحران رودررويي، سرگرداني هويتي، مسئله‌مندي چهره، تفاوت قوميتي، هويت‌يابي آموزشي مهارتي، گسترۀ ارتباط‌گيري مثبت، تلاش براي تأييد هويتي، گسترۀ ارتباط‌گيري تخصص‌محورانه، طرد هويت افغانستاني و انصراف از پذيرش هويتي» منجر شد. مقوله‌هاي پيش‌گفته درنهايت مفهوم «سرگرداني هويتي» به‌عنوان مقولۀ هسته را ساختند. نتايج نشان داد اين نوجوانان در فرايند هويت‌يابي خود، به دنبال خلق هويتي مستقل از ارزش‌هاي مليتي و ناسيوناليستي هستند و تلاش مي‌كنند با استفاده از هويت‌يابي مهارتي/اكتسابي، به تعريفي جديد از خود دست يابند.