واكاوي كيفي كافه‌نشيني به‌مثابۀ زيست پنهان دختران

كافه‌نشيني مفرّي به‌منظور تجربۀ سبك‌هاي تازۀ زندگي و رهايي از فشارهاي هنجاري مسلط و رسمي براي زنان جوان است اين پديده همچنين بستري براي نمايش و تعامل زنانگي‌هاي متنوع خارج از چهارچوب‌هاي سنتي براي تعامل و گفت‌وگو فراهم مي‌آورد تا دختران بدون ترس و واهمه از فشارهاي سنتي و اجتماعي، سبك‌هاي جديد زندگي را تجربه كنند و از اين طريق هويت خود را به نمايش بگذارند. با توجه به اهميت هويت و خود، نظريۀ كنش متقابل نمادين به فهم بهتر اين پديده كمك مي‌كند، زيرا خودادراكي دختران در تعاملات روزمره اجتماعي شكل مي‌گيرد. پژوهش حاضر كه با رويكرد كيفي و روش نظريه زمينه‌اي (اشتراوس و كوربين) انجام شده، به بررسي كافه‌نشيني به‌مثابه زيست پنهان در ميان دختران مجرد ۱۶ تا ۳۵ ساله در منطقۀ مركزي شيراز پرداخته است. در اين راستا با استفاده از نمونه‌گيري هدفمند و استراتژي نمونه‌گيري نظري، با ۳۰ نفر از دختران كه به‌طورپيوسته به كافه‌ها مراجعه داشتند، مصاحبه‌هاي عميق انجام شد. داده‌ها از طريق كدگذاري باز، محوري و انتخابي تحليل شد كه به شناسايي ۱۱۸مقولۀ فرعي، ۱۴ مقولۀ اصلي و يك مقولۀ مركزي با عنوان «تمايل به زيست پنهان» منجر گرديد. شرايط علّي مؤثر در بروز اين پديده شامل فشارهاي اجتماعي، محدوديت‌هاي خانوادگي، خشونت‌هاي فرهنگي، باورهاي افراطي مذهبي و مشكلات اقتصادي و نشانگر آن بود كه ساختارهاي سلسله‌مراتبي پدرسالارانه و نابرابري‌هاي اجتماعي ريشۀ اصلي محدوديت‌هاي جامعه هستند. همچنين، شرايط زمينه‌اي شامل افزايش آگاهي، استقلال مالي، تغيير سبك زندگي و دل‌بستگي‌هاي مكاني به تقويت عامليت زنان منجر شده و آنان را قادر به مقابله با ساختارهاي پدرسالاري و تصميم‌سازي‌ها در عرصۀ اجتماعي و عمومي كرده است. درنهايت، وجود شرايط مداخله‌گري چون تغييرات هويتي، سبب‌ساز تجربۀ جديد و تازه از زندگي (در قالب اتخاذ راهبردهايي چون فردگرايي، عادت‌گرايي، تنوع‌طلبي، مُدگرايي، مصرف‌گرايي و رقابت‌جويي) به شكل پديدۀ كافه‌نشيني و تمايل به زيست پنهان از سوي دختران شده است. اين راهبرد پيامدهايي همچون دگرگوني ارزش‌ها و فاصله‌گرفتن از كانون خانواده را در پي دارد.