مطالعۀ جامعه‌شناختيِ تنهايي در بين سالمندان در شهر شيراز: يك نظريۀ زمينه‌اي

«تنهايي» به‌عنوان يكي از مسائل اجتماعي سالمندان در سراسر جهان، به‌سرعت درحال‌شيوع است. اگرچه، تحقيقات متعددي در اين زمينه انجام شده است، اما زواياي اين مسئله نياز به شناخت جامع‌تر دارد. هدف اين پژوهش واكاوي «تنهايي» در بين سالمندان شهر شيراز با استفاده از نظريۀ زمينه‌اي است. روش جمع‌آوري اطلاعات، مصاحبۀ عميق نيمه‌ساختاريافته بود. مشاركت‌كنندگان، ۱۴ نفر سالمند بودند كه با روش نمونه‌گيري هدفمند برگزيده شدند. داده‌هاي جمع‌آوري‌شده در قالبِ كدهاي باز، محوري و انتخابي، كدگذاري گرديدند كه منجر به استخراج ۹ مقولۀ اصلي شد. بر اساس نتايج حاصل از تحليل داده‌ها، كمبودِ حمايتِ اجتماعي و افولِ سرمايۀ اجتماعي، شرايط علّي «تنهايي» بودند، فقدانِ مهارت، شرايطِ مداخله‌گرِ «تنهايي» بود و تغييراتِ اجتماعي سريع و آسيب‌هاي اجتماعي، به عنوان شرايط زمينه‌اي وقوع «تنهايي» شناسايي شدند. به‌علاوه، استفاده از فضاي مجازي، مديريت اوقات فراغت و مثبت‌انديشي، استراتژي سالمندان در مواجهه با «تنهايي» و اختلال در زندگي، پيامدِ «تنهايي» بود. نُه مقولۀ اصلي پژوهش منجر به كشفِ مقولۀ هسته با عنوان «تنهايي، تجربه‌اي دردآور» گرديد. بر اساس نتايج اين پژوهش، «تنهاييِ» سالمندان پديده‌اي «دردآور» هم براي سالمندان و هم براي جامعه است و ضرورت دارد با شناخت جامعِ «تنهايي»، تسكين و تقليل آن مد‌نظر سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان سالمندي قرار گيرد.