ناهمنوايي زنان با حجاب رسمي در ايران: واكاوي ديدگاه‌ موافقان در چهارچوب نظريۀ هراس اخلاقي

حجاب زنان در ايران به يكي از مهم‌ترين مسائل اجتماعي، فرهنگي و سياسي، به‌ويژه در سال‌هاي اخير، تبديل شده و بحث و مناقشه پيرامون آن در محافل علمي، سياسي، فضاي عمومي و رسانه‌ها به‌طور مستمر جريان دارد. اين پژوهش به بررسي دلايل و راهكارهاي ارائه‌شده از سوي موافقان الزام حجاب و مقابله با بي‌حجابي مي‌پردازد. در اين راستا، از نظريۀ هراس اخلاقي كه فرآيند برانگيختن نگراني اجتماعي نسبت به يك موضوع را از طريق عملكرد دست‌اندركاران اخلاق و رسانه‌هاي جمعي توضيح مي‌دهد، بهره گرفته شده است. اين مطالعۀ كيفي با روش تحليل محتواي مبتني بر قياس انجام شد. براي گردآوري داده‌ها، سخنراني‌ها، يادداشت‌ها و مصاحبه‌هاي مرتبط با موضوع مقابله با بي‌حجابي كه در پايگاه‌هاي خبرگزاري‌هاي رسمي داخلي از مهرماه ۱۴۰۱ تا تيرماه ۱۴۰۳ منتشر شده بودند، مورد تحليل قرار گرفت. يافته‌ها نشان داد دست‌اندركاران مسئول، ناهمنوايي زنان با حجاب رسمي را تهديدي براي خانواده، نظام اجتماعي-فرهنگي، نظام سياسي و دين درك مي‌كنند و اين گروه از زنان را به‌مثابۀ «كنشگران شهرآشوب» برمي‌سازند كه چنين تهديداتي را براي نظم اجتماعي ايجاد مي‌كنند. درنهايت، آن‌ها به‌عنوان راهكار خواهان مقابله با بي‌حجابي از طريق شيوه‌هاي سخت و نرم مي‌شوند. پس از اعتراضات اجتماعي ۱۴۰۱، هراس اخلاقي مبتني بر مدل مهندسي نخبگان حاكم براي كنترل پوشش زنان شدت گرفته و به اقدامات كنترلي بيشتر منجر شده است. بااين‌حال، اين رويكرد نتوانسته مقبوليت اجتماعي لازم را كسب كند و موجب تداوم تعارض و تقابل ميان حاكميت و زناني شده است كه براي دستيابي به حق اختيار بر پوشش خود تلاش مي‌كنند.