از باورهاي ذهني مطلوب تا چالش‌هاي عملي شكل‌گيري تعاملات با فرزند: يك مطالعۀ زمينه‌اي در شهر يزد

ساختار خانواده، شيوه‌هاي تعاملات ميان والدين با يكديگر، سبك‌هاي تربيتي و شكاف نسلي ميان والدين و فرزندان، نقش مهمي در شكل‌گيري تعاملات بين اعضاي خانواده و ايجاد فضايي اقتدارگرايانه يا دموكراتيك دارند. در اين راستا، پژوهش حاضر به مطالعۀ چگونگي شكل‌گيري و وضعيت گفت‌وگو ميان والدين و فرزندان در خانواده‌هاي شهر يزد پرداخته است. بدين‌منظور، از رويكرد كيفي و روش نظريۀ زمينه‌اي استفاده شد و ضمن استفاده از نمونه‌گيري نظري با ۲۵ نفر از زوجين خانواده‌هاي متعارف شهر يزد مصاحبه‌هاي عميق به عمل آمد. داده‌هاي گردآوري‌شده از طريق كدگذاري‌هاي باز، محوري و گزينشي تحليل شدند و درنهايت ۶۷ مقوله فرعي و ۱۶ مقوله اصلي شناسايي گرديد. مقولۀ هسته پژوهش «شكاف نظر و عمل در گفت‌وگو با فرزند» بود كه در قالب مدل پارادايمي و طرح‌وارۀ نظري ارائه شد. نتايج تحقيق نشان‌دهندۀ شكاف ميان باورهاي ذهني والدين و چالش‌هاي عملي در تعاملات آن‌ها با فرزندان است كه تأثير مستقيم بر وضعيت گفت‌وگو در خانواده دارد. درواقع، علي‌رغم آن‌كه امروزه والدين به لحاظ ذهني به برقراري تعاملات سازنده و گفت‌وگو با فرزندان خود معتقدند؛ اما در عمل به دليل محدوديت‌هاي زماني، تكنولوژي‌هاي ارتباطي، فرهنگ والدين و شكاف نسلي، در شكل‌گيري اين تعاملات با مشكلاتي مواجه هستند.