ارزيابي عملكرد علوفه، كارايي مصرف آب و تحمل به خشكي ژنوتيپ‌هاي شبدر ايراني

به منظور مقايسه ژنوتيپ‌هاي شبدر ايراني در شرايط تنش كم‌آبي، تأثير دو رژيم آبياري (آبياري كامل و كم‌آبياري) بر عملكرد علوفه، بهره‌وري آب و شاخص‌هاي تحمل به خشكيِ پنج ژنوتيپ (پارس، زابل، الشتر، اقليد و هراتي) در مزرعه پژوهشي مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج طي سال‌هاي زراعي 97-1396 و 98-1397 موردبررسي قرار گرفت. در اين مطالعه صفات مورد بررسي قرار گرفتند. در شرايط آبياري كامل، اكوتيپ هراتي بيشترين مجموع عملكرد علوفه تازه و ماده خشك طي سه چين (به‌ترتيب 91/19 و 13/02 تن در هكتار) را داشت، درحالي‌كه در شرايط كم‌آبياري حداكثر مجموع عملكرد علوفه تازه و ماده خشك (به‌ترتيب 68/07 و 10/79 تن در هكتار) توسط اكوتيپ زابل حاصل شد. حداكثر كارايي مصرف آب (1/455 كيلوگرم ماده خشك بر مترمكعب) در سال دوم و توسط اكوتيپ زابل تحت شرايط كم‌آبياري حاصل شد درحالي كه حداقل كارايي (0/899 كيلوگرم ماده خشك بر مترمكعب) در سال اول تحت شرايط آبياري كامل و در اكوتيپ زابل ثبت گرديد. تيمار تنش خشكي در ژنوتيپ‌هاي پارس، الشتر، اقليد، هراتي و زابل در مقايسه با آبياري كامل، باعث كاهش عملكرد ماده خشك به‌ترتيب به ميزان 24/0، 21/7، 23/4، 23/8 و 11/9 درصد شد. بر اساس شاخص‌هاي تحمل به خشكي و تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي، اكوتيپ زابل و پس از آن اكوتيپ الشتر به عنوان متحمل‌ترين ژنوتيپ‌ها نسبت به تنش كم‌آبياري شناسايي شدند. به طور كلي نتايج نشان داد كه در شرايط فراهمي آب آبياري، اكوتيپ هراتي و در شرايط محدوديت آبي، اكوتيپ زابل براي كشت در مناطق نيمه‌خشك كشور قابل‌توصيه هستند.