ارزيابي كارايي انرژي و بهره‌وري بوم‎شناختي بوم‎نظام‌هاي زراعي گندم ‌‌آبي و سيب‌زميني در شهرستان بروجرد، استان لرستان

هدف از اين تحقيق ارزيابي، مقايسه سير انرژي، مديريت منابع بويژه آب و افزايش كارايي زراعي گندم ‌‌آبي و سيب‌زميني مي‌باشد. اين مطالعه در سال زراعي 1397 در شهرستان بروجرد در استان لرستان انجام شد. تعداد نمونه‌ها با فرمول كوكران تعيين شد و بر اين اساس 130 و 60 مزرعه به ترتيب براي كشت گندم ‌‌آبي و سيب‌زميني انتخاب شد. داده‌ها در اين تحقيق از طريق پرسش‎نامه جمع‌آوري شدند. مقدار كل انرژي ورودي در سيب‌زميني 92645/73 و در گندم ‌آبي 45215/33 مگاژول در هكتار بود. نظام زراعي سيب‌زميني، از نظر شاخص‌هاي الكتريسيته، سوخت فسيلي، كود‌هاي شيميايي و آب مورد نياز، بيشترين مقدار انرژي مصرفي را به خود اختصاص داد. سهم مصرف انرژي‌هاي تجديد ناپذير و غير مستقيم از كل انرژي‌هاي ورودي در هر دو بوم‎نظام زراعي بالا بود، بويژه كشت سيب‌زميني وابستگي بيشتري به اين انرژي‌هاي ورودي نشان داد و اين مي‌تواند بيانگر ناپايداري بوم‎نظام زراعي سيب‌زميني نسبت به گندم ‌آبي باشد. مقدار شاخص انرژي‌ خالص در نظام زراعي سيب‌زميني 92682/27 كيلوگرم در مگاژول بيشتر از گندم ‌‌آبي 64865/24 كيلوگرم در مگاژول است كه اين به پتانسيل بوم‌شناختي توليد اين گياه مربوط مي‌باشد. با توجه به ﮐﺎﺭﺍﻳﻲ مصرف ﺍﻧﺮﮊﻱ بيشتر گندم ‌آبي 2/43 ﺩﺭ مقايسه با كشت سيب‌زميني 2 كه نشان دهنده كارآمدي بيشتر نظام زراعي گندم ‌آبي در تبديل انرژي‌هاي ورودي به انرژي موجود در عملكرد است و مي‌توان كشت گندم ‌آبي در منطقه بروجرد را كه از پايداري بيشتري برخوردار است، به كشاورزان منطقه توصيه نمود.