ضمانت اجراي شرط فعل و آثار آن در مذاهب خمسه و حقوق ايران

در زندگي روزمره، اشخاص در قالب شروط ضمن عقد تعهداتي را به عهده مي گيرند كه يكي از مهمترين آنان شرط فعل است كه كاربرد زيادي دارد. بر اساس ادله شروط بر مشروط عليه واجب است كه به مفاد شرط عمل كند و اما گاهي ممكن است وي به تعهدات خود عمل نكند و تخلف از شرط فعل صورت گيرد كه در خصوص ضمانت اجراي آن اختلافات گسترده اي وجود دارد و از اين رو، هدف از پژوهش حاضر، بررسي تطبيقي ضمانت اجراي شرط فعل در فقه اماميه و فقه اهل سنت و قانون مدني است. بنابر نظر مشهور فقهاي اماميه كه قانون مدني نيز از آن پيروي كرده است ضمانت اجراي شرط فعل در وهله اول اجبار مشروط عليه بر انجام تعهد است و در صورت تعذر اجبار براي مشروط له حق فسخ به وجود مي آيد كه امروزه محدوديتهايي در بر دارد، اما برخي قائل بر هم عرض بودن حق اجبار و حق فسخ هستند كه طرفداران خود را دارد. در بين فقهاي اهل سنت نيز با توجه به تقسيمات شرط، درخصوص ضمانت اجرا اختلاف نظراتي وجود دارد كه برخي قائل به نظريه طولي بودن ضمانت اجرا و برخي قائل به فسخ ابتدائي بدون حق اجبار هستند.