نقد و تحليل ديدگاه شيخ طنطاوي بر جواز ربا بين دولت و ملت

هر چند حرمت ربا از مسلمات دين نزد مذاهب اسلامي است، اما فقهاي شيعه، مواردي را از حرمت ربا استثناء كرده‌ اند؛ از جمله ربا بين پدر و فرزند، ربا ميان زن و شوهر، ربا ميان مسلمان و كافر حربي. ليكن، فقهاي اهل‌سنت معتقدند: در اين موارد نيز ربا جريان مي ‌يابد. اين در حالي است كه برخي از فقهاي معاصر اهل ‌سنت، مثل شيخ طنطاوي، مصداق جديدي تحت عنوان جواز ربا بين دولت و ملت را مطرح كرده و يك ‌سري ادله و استنادات را براي اثبات نظريه خويش مطرح مي ‌كند. در اين مقاله كه به روش توصيفي ـ تحليلي صورت گرفته، برآنيم كه موضوع ربا بين دولت و ملت را، با نگاهي بر نظر ايشان كه مبني بر حلال بودن سود بانكي است، بررسي و مناقشه كنيم. آنچه از بررسي آيات و روايت و متون فقهي به ‌دست مي ‌آيد، اين است كه: اگرچه آراء اندكي بر پايه استنباطهاي فقهي، مبني بر حلال بودن اين بهره ‌ها وجود دارد، ولي غالب فقها (اعم از شيعه و سني) معتقدند: بهره ‌هاي بانكي تحت هر عنواني كه باشد ـ سود مضاربه به صورت مقطوع و از پيش تعيين ‌شده، يا خسارت ديركرد يا جبران كاهش ارزش پول و ... ـ جز در حد كارمزد و آن هم در حد معقول پذيرفته نيست و مشمول رباست و لذا به نظر مي ‌رسد ديدگاه شيخ طنطاوي، قابل مناقشه جدي باشد.