نقش مشخصه هاي معنايي فعل و عنصر كنش پذير، در فراگيري ساخت مجهول در گفتار كودكان فارسي ‌زبان

گرايش فارسي‌ زبانان به افزايش كاربرد افعال مجهول، لزوم توجه به آن را در فراگيري زبان مطرح مي‌سازد. نظر به اهميت روند فراگيري مجهول، پژوهش حاضر با درنظر گرفتن سن دو تا سه سالگي به‌عنوان دورۀ حياتي تكامل نحوي زبان كودكان، گروهي 60 نفره از كودكان دختر و پسر 24 تا 36 ماهۀ فارسي‌زبان را كه در مراكز مهدكودك در معرض تماس با گروه‌هاي همسالان و مربيان قرار داشتند، با شيوۀ نمونه‌گيري تصادفي انتخاب و ضمن تقسيم آن‌ها به گروه‌هاي سني 4 ماهه، با ضبط و جمع‌آوري داده‌هاي زباني آن‌ها به دو شيوۀ «گفتار انفرادي و خودكار» و «مصاحبۀ گروهي و هدفمند» كيفيت و نحوه ظهور نشانه‌هاي مجهول و مجهول‌سازي را در گفتار اين گروه مطالعه كرده است. همچنين جهت مطالعۀ تأثير گفتار اطرافيان بر گفتار كودك با استفاده از شيوۀ «شبه‌آزمايشي»، داده‌هاي مرتبط با توليد جملات مجهول در دو گروه كنترل و آزمايش جمع‌آوري و ارزيابي شده است. نتايج حاصل از مطالعۀ حاضر مؤيد آن است كه مشخصه‌هاي معنايي فعل ازجمله «حركتي» و «حسي» بودن آن، و نيز مشخصۀ معنايي عنصر كنش‌پذير فعل در درك معناي جملۀ مجهول در گروه سني 24 تا 28 ماه اثرگذار است. همچنين اولويت ظهور ساخت مجهول در اين گروه سني نشان‌دهندۀ تقدم توليد ساخت «صفت‌ساده/نسبي + شدن» بر دو الگوي «صفت مفعولي + شدن» و «اسم + شدن» در گفتار كودك فارسي‌زبان است. همچنين نتايج آزمون شبه‌آزمايشي صورت‌گرفته، شواهدي از تأثيرپذيري ساخت و فراواني جملات مجهول كودك از گفتار اطرافيان را نشان مي‌دهد.