تحليل گفتمان انتقادي مجموعه كتب زبان انگليسي پراسپكت و ويژن بر مبناي خوانش فوكويي از مفهوم سن‌ زدگي

در ميان ايرانيان، همواره پيران همچون نماد حكمت و حرمت تلقي شده و جوانان را به تلمذ از خزائن تجربۀ زيسته ‌شان سفارش كرده‌اند. در اينجا عنصر «سن» در بازنمايي هويتي ارزشي مثبت دارد و بر غناي معرفت/ تجربه دلالت مي‌كند. در همين راستا، هدف پژوهش حاضر پاسخي بر نحوۀ بازنمايي مفهوم سن به‌عنوان يكي از عناصر هويت‌بخشي وبه تبع آن سالمندي يا به تعبير دقيق‏تر سن‏زدگي، در كتب زبان انگليسي مدارس است. همانگونه كه فوكو تصريح مي‌كند سن، نه يك انگارۀ صرفاً بيولوژيك، بلكه برساخته‏اي تاريخي ـ گفتماني است كه در شبكۀ روابط قدرت بازتوليد مي‌شود. به ‌طور خاص، در اين پژوهش تحليل محتواي داده‌هاي كتب زبان انگليسي متوسطۀ اول و دوم (مجموعه پراسپكت و ويژن) براساس روش تحليل گفتمان انتقادي لاكلاو و موفه (با خوانش فوكويي) صورت گرفت.  تحليل تكرار شواهد و داده‌ها نوعي غيريت‌سازي را به‌عنوان گفتمان غالب از مفهوم سن‌زدگي نشان داد. سالمندان در ساير تمرينات، در اكثر فعاليت‌هاي روزمره و حوزۀ عمومي غايب هستند؛ در هنگام حضور نيز يا شكل بيمارگون يا صرفاً كاركرد نمايشي/انفعالي داشته‏اند و در حالت «تعويق نامحدود» به سر مي‏برند. در اين مجموعه دسترسي سالمندان به گفتمان مسلط كتب آموزشي قطع شده و نوجوانان و ميان‌سالان جايگاه سوژۀ گفتماني را اشغال كرده‌اند، به‌نحوي كه دوقطبي حاشيه ـ مركز تشديد شده است. ضرورت دارد برنامه‌ريزان كتب درسي به تعريف روشني از مفهوم سن و گفتمان سالمندان دست يابند تا آنان را در مسير تبديل به سوژه‏هاي كنش‏گر و مساوات‏طلبانه (مورد تأكيد سند تحول بنيادين) درنيل رسيدن به آرمان عدالت آموزشي ياري رساند.