مطالعۀ پديدارشناختي چالش‏هاي انتقال به يادگيري مجازي در دانشگاه‏هاي ايران با توجه به پاندمي كرونا

بحران كوويد-19، به صورت غافل‏گيركننده‏ و در مدت زمان كوتاهي، نحوۀ آموزش در آموزش عالي را متحّول ساخت و آموزش به شيوۀ مجازي و مبتني بر فناوري را بر دانشگاه‏ها تحميل كرد. اين تغيير ناگهاني، علاوه بر فرصت‏ها و مزايا، چالش‏هاي كوتاه مدت و بلندمدتي را پيش روي نظام آموزش عالي قرار داده كه نيازمند مطالعۀ عميق است. پژوهشِ حاضر از نظر هدف، كاربردي و از نظر روش، كيفي از نوع پديدارشناسي است. قلمرو پژوهش را مديران آموزش مجازي دانشگاه هاي دولتي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در برمي‏گيرند كه از بين آنها 15 نفر ، با استفاده از روش نمونه‏گيري هدفمند، براي مصاحبه عميق انتخاب شدند. براي تحليل داده‏ها، از چرخه‏ تجزيه و تحليل اطلاعاتِ كرسول استفاده شد. تجزيه و تحليل داده‏ها نشان داد كه چالش‏هاي فني- اقتصادي و آموزشي، مهم‏ترين چالش‏هاي انتقال به يادگيري مجازي بود. چالش‏هاي فني-اقتصادي در يك مقولۀ كلي و تحت عنوان «زيرساخت» استخراج شدند. چالش‏هاي آموزشي به ترتيب در هشت مقولۀ «عدم آمادگي استادان و آشنا نبودن با يادگيري مجازي»، «توليد محتوا»، «ارزشيابي و برگزاري آزمون»، «برگزاري دروس عملي»، «كمبود تعامل»، «عدم رضايت استاد و دانشجو از كنترل مركزي»، «زمان» و «آموزش دانشجويان» استخراج شدند. راهبردهاي انتقال موفقيت‏آميز به يادگيري مجازي نيز به راهبردهاي فني-اقتصادي، آموزشي، راهبردهاي رويارويي با مقاومت اعضاي هيئت علمي، راهبردهاي ايجاد تعامل در كلاس‏هاي مجازي و راهبردهاي برگزاري دروس عملي استخراج شدند. در نهايت، بايد گفت كه اگرچه شيوع اين ويروس، حداقل براي يك سال، بيشترين پيامد منفي را در فعاليت‏هاي حضوري، آموزشي، علمي و پژوهشي دانشگاه بر جاي گذاشت، اما فرصت‏ها و مزيّت‌هاي بنيان‏ساز آن سبب انقلابي در آموزش، به ويژه يادگيري مجازي، خواهد شد.