مطالعۀ تجارب حكمراني خوب در آموزش عالي كشورهاي اروپايي و آمريكاي شمالي؛ درس‌مايه هايي براي آموزش عالي ايران

آموزش عالي، براي دستيابي به هدف‌هاي راهبردي خود در جامعه، نياز به تدابير حكمراني در جهتي پايدار دارد تا از رهگذرِ آن بتواند ماموريت خود را به درستي تعريف و ترسيم كند و با استواري به سوي آن گام بردارد. شناخت پژوهشي كشورهاي پيشرو جهان در اين زمينه مي تواند درس آموخته هاي سياستي در خورِ درنگ و گاه ارزشمندي براي نظام آموزشي ديگر كشورها، به ويژه نظام آموزش عالي ما، كه از تداوم رويّه‌هاي سنّتي ناكارآمد و پرهيز از شيوه هاي حكمراني آموزش عالي روزآمد رنجه است، دربرداشته باشد. در مقالۀ حاضر، با كاربستِ روش پژوهش تحليلِ اسناد و بهره‌گيري از روش نمونه گيري هدفمند، به شناسايي و تحليل كيفي تجارب حكمراني خوب در آموزش عالي سه كشور منتخب- شامل آلمان، انگلستان و كانادا- در ابعادِ چهارگانۀ تدبيرِ امورِ كيفيت، تدبيرِ استقلال دانشگاهي، تدبيرِ امور مالي و تدبيرِ مديريت دانشگاهي پرداخته شده است. گردآوري داده ها با جستجو در مندرجات وب‌گاه دانشگاه ها، مقالات، گزارش ها و اسنادِ دولتي و دانشگاهي انتشار يافته صورت پذيرفت و در دو سطحِ كُدگذاري باز و محوري تحليل كيفي شد. از مطالعه و تحليل‌هاي تجاربِ حكمراني خوب در آموزش عالي كشورهاي منتخب، در بُعد تدبير امور كيفيت، شاملِ ارزيابي و تضمين كيفيت در بسترِ چارچوب هاي مورد توافق، آمايش چندگانۀ نظام ارزيابي، اعتبارسنجي و تضمينِ كيفيت، شفافيت و پاسخگويي و بهبود به عنوان منطق ارزيابي و تضمين كيفيت آموزش عالي شناسايي شدند. در بُعد تدبير استقلال دانشگاهي، تجاربي از جمله: آزادي آكادميك با محوريتِ خودگراني دانشگاهي و تعاملِ تسهيل‌گرايانه در ارتباط حكمراني درون و برون دانشگاهي شناسايي شدند. مديريت و برنامه ريزي هميارانۀ نظام‌مند، و مديريت شبكه‌اي مبتني بر مرجعيت علمي تجاربي بودند كه در بُعد مديريت و برنامه ريزي دانشگاهي بازنمايي شدند. افزون بر آن ،در بُعد تدبيرِ امور مالي، تجاربي همچون بودجه‌ريزي اقتضاييِ استوار بر شاخصه هاي علمي، و تنوّع پذيري حمايتي در تأمين منابع مالي شناسايي گرديدند. مقاله، در پايان، با مهم برشمردن يافته‌هاي به دست آمده از پژوهش خود در تجارب نظام‌هاي حكمراني/سكانداري كشورهاي منتخب، مطالعه و بررسي آنها را به‌عنوانِ درس آموخته هايي قابل درنگ براي آگاهي و بسترسازي سنجيده به منظورِ بهره‌گيري اثربخش از آنها، در چارچوب برنامه‌هاي اقدام متناسب وروزامد در زمينۀ حكمراني/سكانداري آموزش عالي، به همۀ سياستگذاران و مسئولان آموزش عالي كشور توصيه‌كرده است.