ارزيابي ژنوتيپ‌هاي مختلف كنجد از نظر شاخص‌هاي حساسيت و تحمل به تنش در شرايط كم‌آبي

به منظور مقايسه ژنوتيپ‌هاي كنجد (Sesamum indicum L.) با استفاده از شاخص‌هاي تحمل و حساسيت به تنش كم آبي، آزمايشي در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي خوزستان در تابستان سال ۱۳۹۷ اجرا شد. اين آزمايش به صورت طرح كرت‌هاي خردشده در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار بود. فاكتورهاي آزمايشي شامل سه سطح آبياري (آبياري كامل، آبياري جويچه يك‌درميان متناوب و آبياري جويچه يك‌درميان ثابت) در كرت‌هاي اصلي و شش ژنوتيپ كنجد در كرت‌هاي فرعي مورد بررسي قرار گرفتند. عملكرد ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي در سطوح مختلف آبياري اختلاف معني‌داري نشان داد. از جمله توده محلي شوشتر بيشترين عملكرد دانه و روغن را توليد نمود و در هر دوي شرايط آبياري نرمال و كم‌آبياري پايداري عملكرد خوبي از خود نشان داد. نتايج آناليز واريانس داده‌ها نشان داد كه ژنوتيپ‌هاي كنجد مورد مقايسه از لحاظ شاخص حساسيت به تنش (SSI)، شاخص تحمل (TOL)، ميانگين بهره‌وري (MP)، ميانگين هارمونيك (HM)، شاخص پايداري عملكرد (YSI)، شاخص رتبه بندي (RI)، ميانگين بهره وري هندسي (GMP)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص عملكرد (YI)، شاخص تحمل تنش تعديل شده براي شرايط مطلوب (MSTI1)، شاخص تحمل تنش تعديل شده براي شرايط نامطلوب (MSTI2) و شاخص كاهش عملكرد (YRI) تفاوت معني دار داشتند. به طور كلي بهترين شاخص براي ارزيابي تحمل و حساسيت ژنوتيپ‌هاي كنجد مورد بررسي در اين آزمايش نسبت به تنش خشكي، شاخص تحمل تنش (STI) بود كه بر اساس آن، متحمل‌ترين و حساس‌ترين ژنوتيپ‌ها، به ترتيب ژنوتيپ‌هاي توده محلي شوشتر و هليل بودند.