بررسي مقايسه‌اي عوامل تداوم سياست خارجي ايران درشرق مديترانه (دوران صفويه و جمهوري اسلامي)

منطقه شرق مديترانه از دوران صفويه تاكنون، به عنوان يكي از حوزه هاي ژئوپليتيك حساس پيرامون ايران، منافع و امنيت ملي كشور را تحت تأثير قرار داده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ گويي به اين سؤال اصلي است كه مؤلفه هاي تداوم سياست خارجي ايران در شرق مديترانه در دوران صفوي و جمهوري اسلامي كدامند؟ پاسخ موقتي كه پژوهش گران به عنوان فرضيه مطرح كرده اند، از اين قرار است كه نيازهاي امنيتي- راهبردي و اشتراكات فرهنگي- مذهبي از مهم ترين علل تداوم سياست خارجي ايران درشرق مديترانه و تفاوت رويكرد ايران به اروپا، از نكات افتراق سياست ايران در دو دوره صفويه و جمهوري اسلامي ايران بوده است. يافته هاي اين تحقيق كه در قالب نظريه سازه انگاري و با استفاده از روش علي - مقايسه اي انجام شده است، نشان مي دهد كه تشابه هويت نوعي و نقشي دولتمردان صفوي و جمهوري اسلامي ايران، به تعريف منافع مشترك و در نتيجه رويكردهاي سياست خارجي مشابه از سوي آن ها انجاميده است؛ به گونه اي كه رقابت هاي راهبردي متداوم ايران با ساير قدرت هاي منطقه اي و لزوم مهار و كنترل تهديدات آن ها دور از مرزها، نقش شيعيان شرق مديترانه در پيشبرد اهداف ايران، منافع اقتصادي و ابتناي رقابت هاي ژئوپليتيك ايران بر هويت و ايدئولوژي، مهم ترين علل تداوم سياست خارجي ايران در شرق مديترانه در دوران صفويه و جمهوري اسلامي بوده است.