پهنه‌بندي خطر وقوع زمين‌لغزش با استفاده از مدل تحليل سلسله مراتبي (AHP) و فن GIS (مطالعۀ موردي: شهرستان باغملك)

پديدۀ زمين‌لغزش‌ يكي از انواع حركت‌هاي دامنه‌اي است كه همواره خسارات زيادي را در كشور به وجود آورده است. انتقال بخشي از رسوبات دامنه به سمت پايين آن علاوه بر خسارت‌هاي مالي، خطرات جاني زيادي را نيز در پي خواهد داشت؛ بنابراين شناسايي مناطقي كه مستعد زمين‌لغزش مي‌باشند مي‌تواند در حد ممكن از وقوع اين پديده جلوگيري كند و باعث حفظ جان و مال انسان‌هاي در معرض خطر شود. هدف از اين پژوهش اولويت‌بندي مؤلفه‌هاي مؤثر در وقوع زمين‌لغزش و پهنه‌بندي خطر وقوع آن در سطح شهرستان با‌غملك است. براي اولويت‌بندي و پهنه‌بندي خطر وقوع زمين‌لغزش 9 عامل در نظر گرفته‌شده، اين عوامل 9 گانه شامل: شيب، زمين‌شناسي، شبكه زهكش آب، ارتفاع، بارندگي، كاربري اراضي، گسل، جهت شيب و جاده است. روش‌ مورداستفاده در پهنه‌بندي زمين‌لغزش AHP است و براي تلفيق لايه‌ها نيز از نرم‌افزار سيستم اطلاعات جغرافيا استفاده‌شده است. درروش فرايند تحليل سلسله مراتبي وزن هريك از عوامل 9 گانه با توجه به اهميت هر يك از آن‌ها در وقوع زمين‌لغزش در منطقه موردنظر محاسبه‌شده و در لايه‌هاي موردنظر اعمال مي‌شود و با روي‌هم قرارگيري لايه‌ها، نقشه پهنه‌بندي خطر وقوع زمين‌لغزش توليد مي‌شود. نتايج اين تحقيق بيانگر آن است كه عامل شيب، جنس زمين و شبكه آب‌هاي سطحي با رتبه يك تا سوم بيشترين تأثير و جاده و جهت شيب با رتبه هشتم و نهم نيز كمترين تأثير را در وقوع زمين‌لغزش در اين منطقه داشته است. مناطق با خطر كم 43.25 درصد و مناطقي با خطر زياد 4.01 درصد از منطقه را داشته‌اند. نتيجه‌گيري‌ها نشان مي‌دهد كه بيشترين زمين‌لغزش‌هاي رخ‌داده در منطقه در ارتباط با شيب و جنس زمين بوده؛ چراكه اين عوامل با دخالت فعاليت‌هاي شبكه آب‌هاي سطحي، بارندگي و ديگر عوامل يادشده، باعث سست شدن پيوند بين رسوبات شده و حركت آن‌ها را موجب مي‌شود. حساس‌ترين قسمت‌هاي منطقه نيز جنوب غرب و قسمت‌هايي از شرق و غرب منطقه بوده و مقاوم‌ترين قسمت منطقه قسمت‌هاي شمال، شمال غرب و بخش‌هايي از شرق منطقه بوده است.