اولويت‌بندي و تحليل فضايي پتانسيل سيل‌خيزي مبتني بر رويكرد ‌FUZZY-AHP (مطالعه موردي: حوزه آبخيز قمصر)

سيل يكي از بلاياي طبيعي است كه مي تواند فعاليت هاي اقتصادي، اجتماعي و پايداري محيط را تهديد كند؛ بنابراين شناسايي مناطق مستعد سيل خيز حوزه آبخيز امري ضروري در اين زمينه است. هدف پژوهش حاضر، اولويت بندي و تحليل فضايي سيل خيزي حوزه آبخيز قمصر با استفاده از مدل هاي تصميم گيري چند معياره و منطق فازي است كه با رويكرد توصيفي – تحليلي و با روشFUZZY-AHP انجام‌شده است. براي اين منظور ابتدا 14 معيار مؤثر بر سيل خيزي حوضه (شامل باران، ارتفاع، كاربري اراضي، بافت خاك، سنگ‌شناسي، فاصله از رودخانه، شيب، تراكم زهكشي، رتبه آبراهه، شاخص رطوبت توپوگرافي، شاخص توان آبراهه، تجمع جريان، انحناي سطح، انحناي طولي) شناسايي شد و سپس در نرم‌افزار Expert choice 11 بين معيار ها با روش AHP مقايسه هاي زوجي انجام گرديد و وزن نهايي هر معيار به دست آمد. در ادامه، معيار ها با استفاده از توابع فازيlinear  و large فازي سازي شدند و درنهايت وزن هاي نهايي به‌دست‌آمده براي هر معيار در لايه هاي مربوطه اعمال شد و نقشه نهايي سيل خيزي حوضه تهيه گرديد. نتايج حاصل از اولويت بندي معيار هاي كمي و كيفي بر اساس نظر كارشناسان آبخيزداري با روش AHP نشان داد از بين 14 معيار پيشنهادي، معيار باران با وزن نهايي 0.229 بيش ترين تأثير را در سيل خيزي حوضه دارد. همچنين معيارهاي بافت خاك سنگين تا خيلي سنگين (0.499)، واحد سنگي Plvav (0.252)، كاربري هاي پهنه هاي آبي و اراضي لخت به ترتيب با وزن نهايي 0.345 و 0.225 نقش پررنگ‌تري در سيل خيزي حوضه دارند. نتايج حاصل از نقشه نهايي سيل خيزي حوضه نشان داد كه حدود 30.841، 27.056 و 12.406 درصد از مساحت كل حوضه به ترتيب در طبقه سيل خيزي متوسط، زياد و خيلي زياد قرار دارند كه اين مناطق بيشتر در بخش مركزي و در امتداد جنوب شرقي حوضه واقع شده اند؛ بنابراين آگاهي از پتانسيل سيل خيزي حوضه مي تواند در جهت تدوين برنامه هاي مديريت بحران در هنگام مواجه‌شدن با سيلاب مؤثر واقع شود.