تحليل سينوپتيك اثر كم‎فشارهاي بريده در بارش سنگين ايران

بارش‎هاي سنگين امروزه به خاطر مخاطرات و خسارات وارده، از جنبه‎هاي مهم در مطالعات آب‎و‎هوايي هستند. كم‎فشارهاي بريده با ايجاد ناپايداري جوي در رخداد بارش سنگين در ايران تأثيرگذار هستند. در اين راستا ابتدا متغيرهاي آب‌وهوايي دما، بارش و ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هكتوپاسكال جو در ارتباط با تشكيل كم‎فشارهاي بريده طي دوره (2018-1986) بررسي شد. سپس جهت پيش نگري تغييرات رخداد كم‎فشار بريده درآينده و اثر آن بر بارش سنگين، از پايگاه داده ECMWF نسخه ERA-Interim و مدل‎هاي CMIP5 با رويكرد ريزمقياس نمايي CORDEX تحت دو سناريوي انتشار خوش‎بينانه RCP4.5  و بدبينانه RCP8.5 تا سال 2099 استفاده شد. نتايج نشان داد كه در سناريوي RCP4.5 افزايش بارش به ميزان حداقل 2.41 ميلي‎متر و در سناريوي RCP8.5  كاهش بارش حداكثر به ميزان 91 ميلي‎متر برآورد شد. ناهنجاري‎هاي فشار سطح 500 هكتوپاسكال براساس RCP4.5 و RCP8.5 به ميزان 61.5 و 92.5 ژئوپتانسيل متر افزايش خواهد داشت. كمترين فراواني رخداد كم فشار بريده در سال‎هاي 1995 و 1996 به تعداد 10 رخداد، و بيشترين رخداد در سال‎هاي 1986 با 30 رخداد بوده است. با افزايش دماي هوا و پيش‎روي پرفشارجنب حاره‎اي به سمت عرض‎هاي بالا، محل تشكيل و مسير حركت كم فشارهاي بريده در دوره 33 ساله به سمت عرض‎هاي جغرافيايي شمالي تر كشيده شده‌اند كه مي‎تواند شواهدي از اثرات تغيير اقليم در ايران باشد. وجود رابطه مستقيم معنادار بين فراواني رخداد كم فشار بريده و بارش سنگين در سطح خطاي 5 درصد تأييد شد. همچنين ميزان تأثير كم‎فشارهاي بريده در فراواني بارش سنگين ايستگاه‎هاي ايران به‎ويژه ايستگاه‎هاي شمالي چشم‎گيرتر بوده است.