برساخت اجتماعي سركوب مخالفان در دوره داريوش اول (خوانشي از نقش برجسته بيستون بر اساس نظريه پانوفسكي)

نقش برجسته‌ي بيستون يكي از قابل توجه‌ترين حجاري‌هاي دوران هخامنشي است؛ يگانگي آن بدين جهت است كه به لحاظ جانمايي و موضوع خاص، با ساير نقوش برجسته دوران هخامنشي قابل تمايز است. نقش برجسته بيستون روايت‌گر سركوب شورشيان و ياغياني است كه در زمان داريوش، داعيه‌ي برديا را داشته‌اند و داريوش به كمك برخي دست به سركوب آنان در نقاط مختلفي از گستره‌ي حاكميتي هخامنشيان مي‌زند و در اين سنگ نگاره به گونه‌اي متفاوت، شرح اين پيروزي‌ها شده است. هدف از اين پژوهش، خوانش نمودهاي سركوب بر نقش برجسته بيستون، برپايه نظريه شمايل شناسي پانوفسكي بوده و برآن است تا با بهره گيري از روش هاي تحليلي اين رويكرد؛ و بهره گيري از متن كتيبه بيستون، پس زمينه هاي اجتماعي و سياسي عصر داريوش را مورد واكاوي قرار دهد. روش اين پژوهش بر مبناي ماهيت توصيفي- تحليلي مبتني بر نظريه پانوفسكي است. شيوه‌ي جمعآوري اطلاعات كتابخانه‌اي و ميداني و روش تجزيه و تحليل كيفي بوده است. يافته‌هاي و نتايج حاصل از پژوهش، گوياي آن است كه گفتمان حاكم بر اين نقش برجسته، گونه‌اي از خشونت طلبي را نشان مي‌دهد. همچنين حاكي از رويكرد مانيفستي داريوش در طرح ريزي و اجراي نقش برجسته بيستون است. كه با تبيين عوامل شكل گيري اين نقش برجسته و همچنين تحليل و تفسير نقوش انساني با توجه به زير متن اجتماعي و سياسي آن دوره، كاركردي پروپاگاندا گونه را براي آن مي توان متصور شد.