بررسي تأثيرشاخصه‌هاي معماري اسلامي بر ارزش‌هاي تعالي بخش انسان

امروزه معماري اسلامي جلوه‌گر و تداعي كننده نوعي از نگرش به جهان هستي است كه روشن‌كننده قوه فكري و ساختاري انسان است. اين مقاله تلاش نموده با توجه به تعريف تعالي، فرهنگ، معماري اسلامي و آموزه‌هاي دين اسلام و ظرفيت‌هاي هريك و نحوه تعامل آن‌ها با يكديگر از منظر اسلام(با مبنا قراردادن آموزه‌هاي دين اسلام)، رابطه بين آن‌ها را با مدلي كاربردي در حوزه معماري اسلامي ارائه نموده و بر اساس آن تعريفي از معماري اسلامي مبتني بر تعالي ارزش‌هاي فرهنگي انسان ارائه نمايد. روش پژوهش، استدلال منطقي از نوع توصيفي-تحليلي- بنيادي است. استنباط منطقي ثابت مي‌نمايد معماري شايسته اسلامي مي‌تواند قابليت‌هايي متناظر با مراتب وجود انسان و هستي داشته باشد و به انسان كمك مي‌كند با استفاده از ارزش‌هاي تعالي فرهنگي انسان درك مناسبي از مراتب جهان هستي پيدا كند. با توجه به مفاهيم، معاني و نمادهاي معماري اسلامي و تعالي انسان در آموزه‌هاي ديني و اصول و قواعد اسلام در معماري، مي‌توان نتيجه گرفت كه شاخصه‌هاي معماري تأثيرگذار بر تعالي انسان در شش گروه دسته‌بندي مي‌شوند: منشأ كمال و سير الي الله، پرهيز از بيهودگي، حريم، ايمان به خدا و پيامبران، تزيينات و دوري از تفاخر و موقعيت مناسب؛ كه هر دسته به ترتيب از شاخصه‌هاي معماري اسلامي خاص آن بهره مي‌گيرد: كثرت به وحدت و وحدت به كثرت، گنبد، مناره، محراب، پرهيز از بيهودگي، سلسله‌مراتب و درون‌گرايي، نور و مركزيت، شمسه و، رنگ و كتيبه، سلسله‌مراتب و ريتم و تكرار تأثير مي‌پذيرند و بر آن‌ها تأثير مي‌گذارند.