اثربخشي آموزش ذهن‌ آگاهي بر فرسودگي تحصيلي و تاب ‌آوري تحصيلي دانش ‌آموزان دختر

زمينه: فرسودگي و تاب‌آوري تحصيلي از مؤلفه‌هاي مهم عملكرد تحصيلي دانش‌آموزان محسوب مي‌شوند. يكي از روش‌هايي كه به نظر مي‌رسد در بهبود اين مؤلفه‌هاي تحصيلي تأثيرگذار است، آموزش ذهن‌آگاهي است. مطالعات محدودي به بررسي اثربخشي آموزش ذهن آگاهي بر فرسودگي و تاب‌آوري تحصيلي دانش‌آموزان دختر پرداخته‌اند.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي آموزش ذهن‌آگاهي بر فرسودگي تحصيلي و تاب‌آوري تحصيلي در بين دانش‌آموزان دختر انجام شد.روش: پژوهش حاضر با روش نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون – پس آزمون انجام شد. جامعه‌ آماري پژوهش شامل تمامي دانش‌آموزان دختر مدارس دوره‌ اول متوسطه منطقه 5 تهران در سال تحصيلي 1397-1396 بود. روش نمونه‌گيري، تصادفي خوشه‌اي چند مرحله‌اي بود. بدين صورت كه از بين تمامي مدارس اين منطقه، 2 مدرسه به طور تصادفي انتخاب شد و سپس از بين دانش‌آموزان اين 2 مدرسه، 250 نفر به صورت تصادفي انتخاب و آزمون‌هاي فرسودگي تحصيلي مسلش (شافوئلي و همكاران، 2002) و تاب‌آوري تحصيلي (ساموئلز، 2004) روي آن ها اجرا شد. سپس از بين شركت كنندگاني كه نمره‌ بالاتري در فرسودگي تحصيلي و نمره‌ پايين‌تري در تاب‌آوري تحصيلي كسب نمودند، تعداد 30 دانش‌آموز به طور تصادفي انتخاب شدند. سپس 15 دانش‌آموز به صورت تصادفي در گروه آزمايش و 15 نفر در گروه گواه قرار گرفتند. بسته‌ آموزشي ذهن‌آگاهي بر روي گروه آزمايش اجرا شد و پس از انجام آن، آزمودني‌هاي هر دو گروه مجدد مورد آزمون قرار گرفتند تا اثربخشي آموزش ذهن‌آگاهي بر گروه آزمايش سنجيده شود. جهت تحليل داده‌ها، علاوه بر شاخصه‌هاي آمار توصيفي از تحليل كواريانس نيز استفاده شد.يافته ها: نتايج به دست آمده حاكي از آن بود كه آموزش مبتني بر ذهن‌آگاهي به طور معناداري بر كاهش فرسودگي تحصيلي و افزايش تاب‌آوري تحصيلي دانش‌آموزان دختر مؤثر بود (0/05 p). نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي به دست آمده، اين نتيجه حاصل مي‌گردد كه آموزش مبتني بر ذهن‌آگاهي مي‌تواند ضمن كاهش فرسودگي تحصيلي، به افزايش ميزان تاب‌آوري تحصيلي دانش‌آموزان دختر نيز كمك كند. بنابراين توجه به آموزش ذهن‌آگاهي مي‌توا ند نقش مهمي در بهبود جنبه‌هاي مثبت تحصيلي در دانش‌آموزان از جمله كاهش فرسودگي و افزايش تاب‌آوري تحصيلي داشته باشد.