مقايسه كاركردهاي اجرايي عيني و ذهني بيماران مزمن كليوي دياليزي و افراد بهنجار

زمينه: بيماري كليوي مزمن يكي از مشكلات فراگير سلامت عمومي مي باشد. اين بيماري با نقص هاي شناختي گسترده اي مرتبط است كه از آن بين مي توان به توجه ديداري، سرعت رواني حركتي و كاركرد اجرايي اشاره كرد. در اغلب پژوهش‌هاي انجام شده در اين حوزه، از نگاه تركيبي در سنجش كاركردهاي اجرايي و ارزيابي هر دو نوع كاركردهاي اجرايي عيني و ذهني استفاده نشده و اين مانع كسب دانشي يكپارچه در اين حوزه بوده است.هدف: هدف پژوهش حاضر مقايسه كاركردهاي اجرايي عيني و ذهني بين بيماران مزمن كليوي دياليزي و افراد بهنجار بود.روش: طرح پژوهش حاضر از نوع پس رويدادي است و جامعه پژوهش حاضر شامل تمام بيماران مزمن كليوي دياليزي است كه در سال 1401 تا 1402 براي درمان به بيمارستان و كلينيك لبافي‌نژاد شهر تهران مراجعه كرده بودند. براي تعيين حجم نمونه از نرم افزار Gpower استفاده شد و براي هر گروه 39 نفر در نظر گرفته شد كه اين افراد به شيوه هدفمند انتخاب شدند و ابزارهاي پژوهش كه شامل آزمون مجموعه خودكار تست عصب روانشناسي كمبريج (مجموعه شناخت كمبريج، 2012) و مقياس نارسايي كاركردهاي اجرايي (باركلي، 2012) بود را تكميل كردند و داده‌هاي پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS 21 و تحليل واريانس چندمتغيري مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفت.يافته ها: نتايچ تحليل واريانس چند متغيري نشان داد كه بين دو گروه بيماران مزمن كليوي دياليزي و بهنجار از لحاظ كاركردهاي اجرايي عيني فراخناي فضايي - ديداري، تعداد خطاهاي حافظه فعال فضايي، مسائل حل شده با حداقل حركت و ميانگين حركات در مسائل سخت تفاوت معنادار وجود دارد. همچنين بين دو گروه بيماران مزمن كليوي دياليزي و بهنجار از لحاظ كاركردهاي اجرايي ذهني خودسازماندهي/حل مسأله و خودكنترلي/بازداري تفاوت معنادار وجود داشت (0/05 p).نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج پژوهش حاضر پيشنهاد مي‌شود به نقش كاركردهاي اجرايي عيني و برخي كاركردهاي اجرايي ذهني در شناسايي زودهنگام آسيب‌هاي ساختاري و كاركردي مغزي بيماران مزمن كليوي دياليزي توجه ويژه اختصاص داده شود.