مقايسه اثربخشي آموزش خودزاد و آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي بر عملكرد جنسي در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو

زمينه: ديابت يك بيماري مزمن شايع است كه آسيب هاي جسماني و رواني متعددي را به همراه دارد. اختلال عملكرد جنسي از پيامدهاي شايع ديابت در زنان است كه خود پيامدهاي منفي بسياري براي فرد بيمار در بر دارد. از سوي ديگر، استرس مي تواند عاملي مؤثر در تشديد اختلال عملكرد جنسي باشد. با توجه به اثربخشي مداخلات مبتني بر مديريت استرس مانند آموزش خودزاد و آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي بر عملكرد جنسي بيماران مبتلا به ديابت نوع دو، در مورد مقايسه اثربخشي اين دو روش آموزشي، شكاف پژوهشي وجود دارد. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقايسۀ اثربخشي آموزش خودزاد و آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي بر عملكرد جنسي در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو صورت گرفت. روش: طرح پژوهش حاضر، نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماري پژوهش شامل تمامي زنان مبتلا به ديابت نوع 2 مراجعه كننده به بيمارستان كسري شهر تهران در سال 1400 بود كه با روش نمونه گيري هدفمند تعداد 45 نفر از آنان انتخاب شده و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه گمارده شدند (15 نفر در هر گروه). براي جمع آوري اطلاعات از شاخص عملكرد جنسي زنان (تايلر و همكاران، 1994) استفاده شد. براي گروه آزمايش اول، 10 جلسه آموزش خودزاد (ميرزامحمد علاييني و همكاران، 1400) و گروه آزمايش دوم، 8 جلسه آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي (كابات زين، 2003) اجرا شد، در حالي كه گروه گواه هيچ گونه مداخله‌اي دريافت نكرد. براي تحليل داده‌ها نيز از آزمون تحليل كوواريانس و نرم افزار SPSS24 استفاده شد. يافته ها: بر اساس يافته هاي به دست آمده، اثر مداخلات آموزشي بر نمرات پس آزمون عملكرد جنسي اعضاي هر دو گروه آزمايش معنادار بود، به طوري كه بعد از انجام مداخله، نمرات عملكرد جنسي افزايش معنادار داشته است (0/05 P). نتايج آزمون تعقيبي بونفروني نيز نشان داد، نمرات پس آزمون عملكرد جنسي در گروه هاي آزمايش نسبت به گروه گواه افزايش معنادار داشته است. هم‌چنين آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي در مقايسه با آموزش خودزاد داراي اثربخشي بيشتري بوده است (0/05 P). نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به دست آمده در پژوهش حاضر مبني بر تأييد اثربخشي روش‌هاي آموزش كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي و آموزش خودزاد در كاهش سطح استرس زنان مبتلا به ديابت، پيشنهاد مي‌شود روان‌شناسان و روان‌پزشكان از روش‌هاي آموزشي مذكور در جهت بهبود عملكرد جنسي زنان مبتلا به ديابت استفاده كنند.