تدوين مدل فرآيندهاي اجتماعي و روانشناختي پس از شكست در كارآفرينان ايراني: يك پژوهش روايتي

زمينه: بر خلاف موفقيت‌، شكست و پيامدهاي آن همواره كمتر مورد توجه پژوهشگران كارآفريني قرار گرفته است. شكست علاوه بر چالش‌هاي اجتماعي و رواني براي كارآفرينان، مي‌تواند حامل دستاوردهايي نيز براي آنان باشد. در مجموع، اين فرآيندهاي اجتماعي و روانشناختي پس از شكست و چگونگي تعامل و برهم كنش عوامل گوناگون با يكديگر در اين فرآيند، كم‌تر بررسي شده و كمبود پژوهش‌هاي ميداني در اين زمينه مورد اذعان مطالعات پيشين است. هدف: هدف پژوهش حاضر، تدوين مدل فرآيندهاي اجتماعي و روانشناختي پس از شكست در كارآفرينان ايراني است. روش: پژوهش حاضر، از نظر هدف كاربردي و از نظر روش روايتي است. جامعه آماري، كارآفرينان ايراني داخل كشور بودند كه در سال‌هاي 1399 و 1400 دچار شكست شده بودند. افراد نمونه آماري به روش هدفمند انتخاب شدند. حجم نمونه بر اساس اشباع نظري داده‌ها تعيين شد و از مصاحبه نيمه‌ساختاريافته جهت گردآوري داده‌هاي ميداني استفاده شد. تجزيه و تحليل داده‌هاي به دست آمده از مصاحبه‌ها، با استفاده از روش نظريه برخاسته از داده‌ها انجام شد. يافته ها: بر اساس مدل نهايي، فرآيندهاي اجتماعي و روانشناختي پس از شكست شامل مقوله‌هاي اصلي زير هستند: عوامل فردي، عوامل نهادي، سوگيري‌هاي شناختي، هزينه‌هاي شكست، راهبردهاي مقابله، واكنش‌هاي اجتماعي-روانشناختي، عوامل مداخله‌گر و دستاوردهاي مثبت. نتيجه‌گيري: مهم‌ترين كاربرد اين پژوهش براي كارآفرينان، شناسايي راهبردهاي مقابله (شامل راهبردهاي بازيابي رواني و حفاظت از نفس) براي كاهش هزينه‌هاي روانشناختي و راهبردهاي مديريت تصويرپردازي ذهني (شامل كنار كشيدن، پنهان كردن، حساسيت‌زدايي و مكانيسم جبران) براي كاهش هزينه‌هاي اجتماعي شكست بوده است. كاربرد آن براي سياستگذاران نيز، ضرورت گسترش فرهنگ كارآفريني و بازنگري در قوانين ورشكستگي به منظور كاهش هزينه‌هاي شكست براي كارآفرينان مي‌باشد.