اثربخشي آموزش مهارت عاطفي اجتماعي بر نظريه ذهن در كودكان مبتلا به اوتيسم

زمينه: اوتيسم اختلالي تحولي عصبي است كه با نقص مداوم در مهارت هاي ارتباطي - اجتماعي شناخته مي شود و ضعف در مهارت اجتماعي در اين كودكان داراي پيامدهاي منفي است. فرضيه هاي جديد، اختلال طيف اوتيسم را به نارسايي در نظريۀ ذهن مرتبط مي‌كنند. آموزش مهارت هاي عاطفي اجتماعي با در برداشتن آموزش خودآگاهي، خودمديريتي، آگاهي اجتماعي و آگاهي هيجاني مي تواند مداخله مؤثري براي بهبود نظريۀ ذهن در اين كودكان باشد. اين در حالي است كه در اين مورد شكاف پژوهشي وجود دارد و تاكنون مطالعه اي به بررسي اين موضوع مهم نپرداخته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف تعيين اثربخشي آموزش مهارت عاطفي اجتماعي بر بهبود نظريۀ ذهن در كودكان مبتلا به اوتيسم انجام شد. روش: طرح پژوهش حاضر، شبه آزمايشي از نوع پيش آزمون – پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماري پژوهش شامل تمامي دانش‌آموزان پسر طيف اتيسم در رده سني 7 تا 15 سال شهر تهران در سال تحصيلي 99-1398 بود كه از بين آن‌ها، ۲۰ نفر به طور تصادفي انتخاب شده و در گروه‌هاي آزمايش (1۰ نفر) و گواه (۱۰ نفر) جايگزين شدند. براي گروه آزمايش ده جلسه مداخله آموزش مهارت عاطفي اجتماعي برگرفته از بستۀ آموزشي خسروتاش و همكاران (2019) اجرا شد، ولي گروه گواه هيچ گونه مداخله‌اي دريافت نكرد. ابزارهاي جمع آوري اطلاعات در اين پژوهش شامل پرسشنامه سنجش طيف اتيسم (اهلر و همكاران، 1999) و آزمون نظريه ذهن (موريس و همكاران، 1999) بود كه توسط والدين تكميل شد. همچنين داده هاي به دست آمده با استفاده از روش تحليل كواريانس و با بهره‌گيري از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ تحليل شدند. يافته ها: نتايج نشان دهندۀ اين است كه آموزش مهارت عاطفي اجتماعي باعث افزايش نمرات نظريۀ ذهن در گروه آزمايش شده است (0/05 P ). اندازۀ اثر نمرۀ نظريه ذهن 36% بود، بنابراين آموزش مهارت عاطفي اجتماعي توانسته است 36 درصد از تغييرات نمرات نظريه ذهن را تبيين كند. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به دست آمده در پژوهش حاضر به نظر مي‌رسد آموزش مهارت عاطفي اجتماعي مي تواند نظريه ذهن را در كودكان مبتلا به اوتيسم تحت تأثير قرار دهد. بنابراين استفاده از آن در كنار ساير روش هاي درماني به منظور بهبود مهارت‌هاي عاطفي، اجتماعي و ارتباطي در اين كودكان توصيه مي شود.