تدوين پروتكل گروه ‌درماني متمركز بر هيجان و بررسي كارآزمايي آن بر علائم اختلال اضطراب اجتماعي

زمينه: پژوهش‌هاي پيشين نشان داده است كه درمان متمركز بر هيجان بر كاهش علائم اختلال اضطراب اجتماعي و بهبود كارايي اجتماعي افراد مبتلا به آن اثربخش است. از سوي ديگر، مرور مطالعات نشان مي‌دهد كه بسياري از رويكردهاي درماني اگر در قالب روان‏درماني گروهي به كار برده شوند، اثربخشي بيشتري خواهند داشت، اما تا كنون، پروتكل اين نوع درمان به نحوي كه فنون مداخله آن براي اجرا در گروه متناسب و سازگار باشند، تدوين نشده است.هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوين پروتكل گروه‌درماني متمركز بر هيجان و كارآزمايي آن بر علائم اختلال اضطراب اجتماعي انجام شد.روش: طرح پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌هاي تركيبي اكتشافي بود كه ماهيت كيفي و كمي دارد. مرحلۀ اول پژوهش با رويكرد كيفي و روش تحليل مضمون انجام شد. جهت شناسايي مضامين و ترسيم شبكه مضامين، ابتدا 121 منبع مرتبط مشخص شد و از بين آن‌ها به صورت هدفمند، ۱1 منبع فارسي منتشر شده بين سال‌هاي 1392 تا 1401 هجري شمسي و 23 منبع انگليسي منتشرشده در فاصلۀ سال‌هاي 2022-2000 ميلادي كه داراي بيشترين ارتباط با موضوع مورد مطالعۀ بودند، انتخاب شدند. در بخش كمي، روش پژوهش به ‌صورت طرح شبه آزمايشي از نوع پيش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و پيگيري يك ماهه بود. جامعۀ آماري پژوهش شامل تمامي درمان‌جويان مراجعه‌كننده به كلينيك حس حضور شهر تهران در بازۀ زماني شش‌ ماهۀ دوم سال 1401 بود. از بين مراجعان به صورت در دسترس، 24 نفر از افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي انتخاب شده و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و گواه قرار گرفتند. اعضاي گروه آزمايش در معرض 30 جلسه پروتكل گروه ‌درماني متمركز بر هيجان (محقق ساخته) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در بخش كمي، مقياس اضطراب اجتماعي (كانور و همكاران، 2000) بود. براي تحليل داده‌ها در بخش كيفي از روش تحليل مضمون و در بخش كمي از تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر استفاده شد.يافته ها: يافته‌هاي مطالعۀ حاضر در بخش كيفي منجر به شناسايي دو مضمون فراگير شامل درمان متمركز بر هيجان و اضطراب اجتماعي و در نهايت پروتكل 30 جلسه‌اي گروه ‌درماني متمركز بر هيجان شد. نتايج در بخش كمي نيز نشان داد كه اثربخشي گروه درماني متمركز بر هيجان بر كاهش تمامي علائم اختلال اضطراب اجتماعي ترس، اجتناب، تغييرات فيزيولوژيك و نمرۀ كل اضطراب اجتماعي معنادار بوده است (0/05 P).نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به دست آمده، به نظر مي‌رسد درمانگران مي‌توانند از بستۀ محقق ساختۀ گروه‌درماني متمركز بر هيجان جهت درمان افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي استفاده كنند.