مقايسۀ اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد با درمان فراشناختي بر نارساكنش وري اجرايي در اختلال وسواسي – جبري

زمينه: در مطالعات اخير، نقص در فرآيندهاي شناختي به عنوان يكي از فرضيه‌هاي سبب شناختي اختلال وسواسي - جبري مطرح شده است و مداخلات روانشناختي مي‌تواند به بهبود اين اختلال كمك كند. درمان مبتني بر پذيرش و تعهد موجب افزايش انعطاف‌پذيري روانشناختي و توانمندي توجه به تجربيات در زمان حال و بدون سوگيري مي‌شود. درمان فراشناختي نيز به شيوه پاسخ‌گويي فرد به افكار خود و شكل ارتباط با آن‌ها تأكيد دارد. انجام پژوهش مقايسه‌اي اين دو نوع درمان در بيماران مبتلا به اختلال وسواسي - جبري كمتر مورد توجه قرارگرفته است.هدف: پژوهش حاضر با هدف مقايسۀ اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و درمان فراشناختي بر نارساكنش‌وري اجرايي در اختلال وسواسي – جبري انجام شد. روش: طرح پژوهش حاضر، نيمه آزمايشي از نوع پيش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماري پژوهش شامل تمامي بيماران مبتلا به اختلال وسواسي - جبري مراجعه كننده به مراكز مشاوره و خدمات روانشناختي شهر كرمانشاه در سال 1401 بود. تعداد 45 نفر از اين بيماران به صورت هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفي در دو گروه آزمايش (گروه درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و گروه درمان فراشناختي) و يك گروه گواه (هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند. ابزار اندازه گيري در اين پژوهش، آزمون جور كردن كارت‌هاي ويسكانسين گرانت و برگ (1993) بود. پروتكل درمان مبتني بر پذيرش و تعهد (باخ و بوران، 2008) و درمان فراشناختي (ولز، 2008) در طي هشت جلسه 60 دقيقه اي به ترتيب براي گروه آزمايش اول و دوم اجرا شد ولي گروه گواه، هيچ گونه مداخله‌اي دريافت نكرد. به منظور تجزيه و تحليل داده ها از تحليل واريانس يك راهه و نرم افزارSPSS-23  استفاده شد.يافته ها: نتايج تحليل واريانس يك راهه بيانگر اثربخشي هر دو مدل درماني بر افزايش تعداد طبقات تكميل شده، افزايش تعداد پاسخ‌هاي صحيح و كاهش خطاي درجاماندگي بود (0.05 p). همچنين بر اساس نتايج آزمون تعقيبي توكي، بين دو گروه درماني در متغيرهاي پژوهش تفاوت معناداري مشاهده شد و درمان مبتني بر پذيرش و تعهد در افزايش تعداد طبقات تكميل شده، افزايش تعداد پاسخ هاي صحيح و كاهش خطاي درجاماندگي شركت كنندگان به شكل معناداري اثربخشي بيشتري در مقايسه با درمان فراشناختي داشته است. (0.05 p).نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد هر دو نوع درمان مورد استفاده در پژوهش حاضر در بهبود كنش وري اجرايي بيماران وسواسي - جبري مؤثر بودند، اما اثربخشي ACT به شكل معناداري از MCT بيشتر بود.