بررسي و تحليل فراخواني شخصيت ‌ها و روايات اسطوره‌اي - حماسي در شعر زنان افغانستان

اسطوره، از استعاره گونه هايي است كه به دليل برخورداري از ويژگي تكرارپذيري و ماهيت بينامتني، همواره در آثار منظوم و منثور فارسي بازتوليد شده و شاعران به ياري اين عنصر تصويرساز به توسعۀ معنايي و زيباشناختي آثار خود پرداخته اند. شخصيت هاي اسطوره اي در عصر حماسي از نقش ايزدي، به شكل پهلوان حماسي درآمده و شخصيت اسطوره اي-حماسي يافته اند. به همين سبب، بسياري از شخصيت ها و روايات حماسي پيشينۀ اسطوره اي دارند كه در روزگار پسين از عالم اسطوره به شكل حماسه درآمده و دست خوش تغيير و دگرديسي شده اند. گسترۀ بازتوليد شخصيت ها و روايت هاي اسطوره اي - حماسي در شعر زنان افغانستان ايجاب مي كند تا در اين خصوص پژوهش شايسته انجام شود. به همين دليل، نوشتار حاضر تلاش دارد بازتاب شخصيت ها و روايات اسطوره اي-حماسي را در شعر زنان افغانستان، با تكيه بر اشعار خالده فروغ (1351)، ليلا صراحت‌روشني (1337-1383) و ليلا كاويان (1329-1376)، به روش توصيفي-تحليلي، مبتني بر آراي بينامتني ژرار ژنت، بررسي و تحليل كند. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه بانوان شاعر معاصر افغانستان عناصر اسطوره اي - حماسي را با كاركردهاي الگوسازي، تقويت روحيۀ جنگاوري، بيان عظمت و بزرگي، توصيف و فضاسازي، توبيخ و ملامت، ايدئولوژيك، بيان اهميت، تصويرسازي و مضمون آفريني به گونه هاي تلميحي، تشبيهي و اشاري بينامتنيت ضمني و ارجاعِ بينامتنيت صريح بازآفريني كرده اند. اين شاعران، به ياري عناصر اسطوره اي-حماسي مفاهيم اجتماعي، ايدئولوژيك و عاشقانه را بازتاب داده، استبداد سياسي نظام سلطنتي كشور را نكوهش و اوضاع اجتماعي در دوران جنگ هاي داخلي را توصيف كرده اند.