بررسي وضعيت صرفه‌هاي مقياس و تحولات آن در صنايع كارخانه‌اي ايران

هدف اصلي اين پژوهش بررسي وضعيت صرفه‌هاي مقياس و تحولات آن در صنايع كارخانه‌اي ايران است. صرفه‌هاي ناشي از مقياس، مزيت‌هاي هزينه‌اي است كه بنگاه‌ها به‌دليل مقياس عملياتي به‌دست مي‌آورند و كاهش هزينه به ازاي هر واحد محصول باعث افزايش صرفه‌هاي مقياس مي‌شود. در اين مقاله، صرفه‌‌هاي مقياس در صنايع ايران با رويكرد مبتني بر مدل‌‌هاي اقتصادسنجي و با استفاده از برآورد تابع هزينه ترانسلوگ براي دوره زماني 1399-1381 بر حسب كدهاي دو رقمي ISIC بررسي و تحليل شده است. نتايج نشان داد كه روند كشش مقياس بر حسب هزينه در صنايع كارخانه‌‌اي ايران براي يك دوره طولاني 19 ساله همواره از 1 كمتر بوده است. چنين نتيجه‌‌اي مويد آن است كه صنايع ايران در طول تقريبا دو دهه گذشته در دامنه صرفه‌‌‌‌هاي ناشي از مقياس بوده‌‌اند و هنوز از اين دامنه خارج نشده‌‌اند. در واقع، صنايع كارخانه‌‌اي ايران هنوز نتوانسته‌‌اند از منافع صرفه‌‌هاي مقياس بهره ‌‌ببرند و از اين منظر هنوز اندازه‌‌ها و مقياس‌‌هاي كوچكي دارند. همچنين اكثر صنايع بزرگ و سرمايه‌‌بر كشور از مقياس‌‌هاي نسبتا بزرگي (در قياس با اقتصاد ايران) برخوردار هستند و توسعه بيشتر آن‌‌ها نيازمند ورود به بازارهاي صادراتي است. در مقابل، اكثر صنايع كاربر كشور با مقياس كوچك هستند. اين امر نشان مي‌‌دهد توسعه و رشد اندازه بنگاه‌‌ها از طريق تقويت صنايع مذكور و رفع مشكلات و موانع توليد سبب شكوفايي بيشتر آن‌‌ها و بهره‌‌برداري بيشتر از صرفه‌‌هاي ناشي از مقياس مي‌‌شود.