تحليل روند تغييرات منابع آب و عوامل مؤثر در آن در حوضه آبريز فلات مركزي ايران با استفاده از محصولات ماهواره‌اي

حوضه آبريز فلات مركزي ايران، به‌دليل تغييرات اقليمي و كاهش منابع آب دردسترس ازيك‌سو و افزايش جمعيت و به‌تبع آن، افزايش تقاضا ازسوي‌ديگر، با بحران شديد آب مواجه است. دانش سنجش از دور و دردسترس‌بودن محصولات متعدد ماهواره‌اي امكان پايش روند تغييرات پارامترهاي گوناگون محيطي، به‌ويژه منابع آب سطحي و زيرزميني را با دقت مناسب فراهم آورده است. بدين‌منظور، با استفاده از سامانه گوگل ارث انجين، شانزده محصول ماهواره‌اي شامل پارامترهاي محيطي متفاوت، همچون بارش، دما، تبخير و تعرق، رطوبت خاك، رواناب، ضخامت آب معادل (GRACE)، شاخص پوشش گياهي و مساحت پيكره‌هاي آبي، در بازه زماني سال‌هاي 2000 تا 2022، دريافت و آماده‌سازي شد. سپس با استفاده از آزمون ناپارامتريك من‌ـ كندال و تخمين‌گر شيب سن، روند تغييرات اين پارامترها بررسي شد. با توجه به نتايج حاصل، تغييرات گرانش زمين كه از نشانگرهاي سطح آب زيرزميني است و نيز مساحت پيكره‌هاي آبي كه بيانگر منابع آب سطحي است و رطوبت خاك، روندي كاهشي و معني‌دار را نشان داد؛ درحالي ‌كه دماي حداكثر، دماي حداقل و تبخير و تعرق پتانسيل و شاخص NDVI بيانگر روند افزايشي معني‌داري بود. به‌رغم كاهش مساحت پيكره‌هاي آبي، شاخص پوشش گياهي افزايش يافته است كه افزايش سطح زيركشت محصولات كشاورزي و برداشت بي‌رويه از منابع آب زيرزميني را نشان مي‌دهد و روند كاهشي محصول ماهواره GRACE نيز مؤيد اين واقعيت است. بررسي ضرايب همبستگي بين پارامترهاي داراي روند معني‌دار نيز نشان داد بين GRACE و پارامترهاي NDVI، دماي حداقل، دماي حداكثر، رطوبت خاك و مساحت پيكره‌هاي آبي، همبستگي معني‌داري وجود دارد.