تأثير طوفان‌هاي گردوغبار نمكي در سلامت گياهان در حوضه شرقي درياچه اروميه

درياچه‌ اروميه يكي از بزرگ‌ترين درياچه‌هاي آب ‌شور در جهان است كه متأسفانه درحال خشك‌شدن است. اين مسئله خطرها و نگراني‌هاي بسياري را به‌ويژه در ارتباط با گردوغبارهاي نمكي در پهنه‌هاي خشك‌شده آن، به‌وجود آورده است. ازاين‌رو، در اين پژوهش، سعي شد ارتباط پوشش گياهي و گردوغبار در شهرستان‌هاي اطراف درياچه اروميه بررسي شود. درمورد گياهان، شوري باعث بي‌نظمي‌هاي فيزولوژيك، تنش رشد، فتوسنتز، پروتئين، تنفس، توليد انرژي، پيري زودرس و كاهش آب در گياه مي‌شود. با توجه به اين تأثيرات، سعي شد با استفاده از شاخص‌هاي مرتبط، شامل NDVI، CIre، GCI، CRI2، NDWI، NDII، MSI و PSRI سلامت كلي گياهان ارزيابي شود. اين شاخص‌ها ميزان آب گياه، تنش‌هاي آبي گياه، ظرفيت فتوسنتز، رشد گياهان و كمبود آب، ميزان كلروفيل، نيتروژن و رنگدانه‌ها را كه به انرژي و سلامت گياه مربوط مي‌شود، ارزيابي مي‌كند. طبق اين شاخص‌ها، سلامت گياهان به‌طور كلي در وضعيت مطلوبي قرار دارد و اغلب بيشترين ارزش عددي شاخص‌ها به باغات اختصاص داشت. با استفاده از تصاوير لندست و سنتينل‌ـ 2 و شاخص NDVI، تغييرات پوشش گياهي منطقه در بازه زماني 2010 تا 2020 تعيين و سپس با استفاده از پايگاه داده MERRA-2، ميزان غلظت گردوغبار نيز درمورد اين بازه زماني استخراج شد. نتايج نشان‌دهنده اين بود كه ميانگين NDVI، در منطقه مورد مطالعه، از روندي ثابت با ميانگين كلي 0.2957 پيروي مي‌كند و گاه براَثر تأثيرگذاري برخي عوامل بيروني، مانند گردوغبار، بر ميزان آن افزوده و يا از آن كاسته مي‌شود. بر‌اين‌اساس بيشترين ميزان (0.3495) ميانگين NDVI به سال 2018 و كمترين ميزان (0.2579) به سال 2013 تعلق دارد. همچنين براي بررسي ميزان ارتباط پوشش گياهي و گردوغبار، از دو روش رگرسيون خطي و لگاريتمي استفاده شد و نتايج نشان داد، براساس رگرسيون خطي (0.7703) و لگاريتمي (0.7915)، بيشترين ضريب تبيين بين دو شاخص يادشده در ماه مه بوده است. مطالعه جامع شاخص‌هاي سلامت گياهي و ارتباط آن با رويدادهاي طوفان‌هاي گردوغبار از مزاياي اين روش پيشنهادي به‌شمار مي‌رود.