نوع مواجهه‌ اميرمؤمنان علي با ايرانيان غيرمسلمان (عصر حاكميت)

آگاهي از نوع مواجهه‌ اميرمؤمنان علي با ايرانيان غيرمسلمان در زمان حاكميت خويش، از آن جهت كه مي‌تواند الگويي شايسته از فرهنگ برخورد با غيرمسلمانان را به‌نمايش بگذارد و نيز در روشن‌تر شدن چگونگي مواجهه‌ آن حضرت با ايرانيان و رفع پاره‌اي از شبهات و گمانه‌ها مؤثر باشد، از اهميت خاصي برخوردار است. سؤالي كه اين نوشتار درصدد است تا پاسخ شايسته‌اي براي آن بيابد، اين است كه نوع مواجهه‌ اميرمؤمنان با ايرانيان غيرمسلمانان در زمان حاكميت خويش چگونه بوده است؟ دستاورد اين نوشتار كه با بهره‌گيري از شيوه‌ توصيفي ـ تحليلي سامان يافته، چنين است: امام علي در برابر غيرمسلمانان سياست مدارا را در پيش گرفته و آنان را به‌عنوان اهل ذمه پذيرفته بودند و تحكمي بر آنان روا نمي‌داشتند؛ عدالت را در برخورد با آنان رعايت مي‌كردند و مي‌كوشيدند مشكلات آنان را برطرف سازند؛ در دريافت جزيه و خراج بر آنان سخت‌گيري نمي‌كردند و در مواردي هداياي آنان را نيز مي‌پذيرفتند. امام رأفت اسلامي را در برخورد با آنان به‌نمايش مي‌گذاشتند و اين رفتار مداراگونه در گرايش آنان به اسلام و اهل‌بيت بي‌تأثير نبوده است.