تحليلي بر فهم كريستوفر الكساندر از معماري ديني نمونۀ مورد مطالعه: فصل «صورت خداوند» از جلد چهارم كتاب سرشت نظم

امروزه دين‌‌پژوهان و هنرپژوهان افهام گوناگون و متمايزي را در خصوص عبارت معماري ديني مطرح كرده‌اند و معمارانْ تحت تأثير ايشان به فهمي از معماري ديني دست يافته‌‌اند. اما افهام ايشان بعضاً به حدي ناروشن است كه مشخص نيست كه نزد معمار، معماري ديني به چه معنايي است و او از چه جهت و با چه مرادي آن را به كار مي‌‌برد. در بين معماران، كريستوفر الكساندر، يكي از نظريه‌‌پردازان و معماران مؤلف، به مفهوم معماري ديني توجه خاصي داشته است. او اين فهم را در فصل «صورت خداوند» از جلد چهارم كتاب سرشت نظم خود جمع‌‌بندي كرده است. در اين پژوهش به تحليل فهم وي از معماري ديني و ابعاد مختلف مواجهه‌ اين معمار با اين عبارت پرداخته مي‌شود تا فهم اين معمار صاحب‌‌نظر از معماري ديني براي معماران روشن گردد. پژوهش به لحاظ هدف بنيادي ـ نظري و از نظر راهبرد كيفي است. از بين پژوهش‌‌هاي كيفي، روش پديدارشناسي با رويكرد هرمنوتيك پديدارشناسي برگزيده‌‌ شد. همچنين از لحاظ روش‌‌هاي گردآوري اطلاعات، پژوهش كتابخانه‌‌اي است. بنابر نتايج، فهم الكساندر از معماري ديني با فهم او از معماري و معماري خوب به‌صورت قاطع قابل‌تفكيك نيست. همچنين اين فهم در خلال سه وجهِ منتسب، يعني انتساب آن به دين، خدا، و همچنين معمار بوده است؛ به گونه‌‌اي كه باور الكساندر به‌وجود وحدت در جوهر اديانْ موجب گرديد فهم وي از معماري ديني وابسته به‌وجود كيفيت وحدت و يكپارچگي اين معماري با جهان و تمايل به عدم انقطاع از آن باشد. همچنين تأكيد الكساندر بر فهم معماري ديني از طريق نسبتي است كه در خلال يك پرسش اساسي بين اين معماري و خدا ظاهر مي‌‌شود: «آيا اين معماري بهترين هديه به خداست؟» در نظريات اين معمار همچنين معماري ديني در نسبت با معمار و فضائل اخلاقي‌اش است و پرهيز معمار از خودمحوري‌‌ و خودستايي و پرورش فروتني به وحدت معماري او با جهان و درنهايت خلق معماري ديني مي‌‌انجامد.