از گردو تا اوكاليپتوس: روايتي مردم‌نگارانه از فرسايش اجتماعات محلي درايران

اين مطالعه با استفاده از روش مردم‌نگاري انتقادي، اثر مداخلات توسعه‌اي را بر ساحت اجتماعي و كنش اقتصادي اجتماعات محلي در ميدان زاگرس مياني (استان‌هاي ايلام و لرستان) بررسي مي‌كند. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه برنامه‌هاي توسعه، زيست‌جهان پيشامداخله‌اي را كه در سيطره امر اجتماعي بوده، تحت هجمه امر اقتصادي قرار داده است. در فرايند مداخله توسعه، از ظرفيت‌هاي فرهنگي و سنت‌هاي پيونددهنده و ياريگرانه در كنش‌هاي اقتصادي محلي غفلت شده است و به‌جاي آن برنامه‌هاي رسمي و سرمايه محور دولتي، در ابعاد عيني و ذهني گسترش‌يافته است؛ ماحصل تضعيف سنت‌هاي هميارانه مردمي، برآمدن گروه‌هاي شبه‌تكنوكرات جديدي است كه ارزش‌هاي فرهنگ محلي مانند سخت‌كوشي، قناعت، همكاري و ساده‌زيستي را نماد عقب‌افتادگي مي‌دانند. درواقع كنشگران بومي به‌مثابه مديران مولد خويش‌فرماي جديد، به كساني بدل شدند كه براي بازاريابي نيروي كار و تأمين معاش خود، در چرخه اعانه، وام و اجيرشدگي گرفتار شده‌اند. به‌منظور نشان دادن اين فرسايش، از استعاره درخت گردو به‌مثابه نماد جامعۀ طبيعت مدار سخت‌كوش، همبسته و كوشا و از درخت اوكاليپتوس به‌عنوان نماد مداخلۀ عاريتي، جامعه مصرفي، تظاهري و گسسته استفاده كرده‌ايم. با زوال اجتماع محلي، كنش‌هاي اقتصادي هميارانه، سخت‌كوشي و قناعت محلي تحديد شده و رقابت‌هاي اقتصادي مصرف‌گرا، گسسته و سودانگارانه بجاي آن نشسته است.