عوامل تحقق ايمان

ايمان براساس منابع اسلامي، ارزش اصيلي است كه موجب سعادت دنيا و آخرت انسان مي‌شود و ساير ارزش‌ها درصورتي‌كه داراي حد نصاب باشند، از لوازم، نتايج و شاخه‌هاي ايمان به‌شمار مي‌آيند و اگر كمتر از حد نصاب باشند، انسان را در نيل به اين ارزش اصيل كمك مي‌كنند؛ هرچند خودبه‌خود موجب سعادت‌ دنيا و آخرت نخواهند شد. براي تحقق ايمان، سه مؤلفه لازم است: ابتدا شناخت محتوا و متعلق ايمان؛ زيرا بدون شناخت، تحقق ايمان ممكن نخواهد بود؛ هرچند علم به‌تنهايي نيز كفايت نمي‌كند و چه‌بسا عالماني كه كافر بوده‌اند. نمونه‌ بارز اين دسته، فرعون و بالاتر از او ابليس است. دومين مؤلفه، انگيزه براي ملتزم شدن به لوازم علم است. گاهي شرايط به‌‌گونه‌اي است كه چنين انگيزه‌اي در انسان تحقق نمي‌يابد و به‌رغم وجود علم، چيزي مانع تحقق ايمان مي‌شود، اما اگر آن معرفت حاصل شد و اين مانع هم وجود نداشت، نوبت به مؤلفه‌ سوم، يعني تصميم به التزام و عمل به لوازم شناخت مي‌رسد. اين همان عنصر اختياري است كه در ايمان وجود دارد. به دليل عنصر اختيار است كه ايمان ارزشي اصيل به‌شمار مي‌آيد و ساير ارزش‌هاي اخلاقي و الهي در سايه‌ آن تحقق مي‌يابد.