انكار تجرد ماسوي‌الله؛ بررسي و نقد

انكار تجرد نفس، همواره از سوي برخي از انديشمندان مسلمان مطرح مي‌شود. اين عقيده ممكن است به انگيزه‌هاي مختلفي به‌‌وجود آمده باشد. دفاع از وحدانيت خداوند و نفي هر‌گونه مثليت و شباهت ميان خداوند و مخلوقات، يكي از مهم‌ترين انگيزه‌هايي است كه منجر به انكار تجرد ماسوي‌الله شده است. اين انديشمندان معتقدند هيچ موجود مجردي غير از خداوند وجود ندارد. برخي وجود موجود مجردي غير از خدا را موجب تساوي با خدا در ذات مي‌دانند؛ برخي ديگر از عدم‌يافت دليل براي وجود چنين موجودي سخن مي‌گويند؛ و عده‌اي نيز تجرد را به بالفعل‌بودن همۀ كمالات تعريف كرده، غيرخداوند را فاقد اين ويژگي مي‌دانند. اين پژوهش، با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي به‌ بررسي اين عقيده مي‌پردازد. پس از تبيين اين ادعا، روشن مي‌شود چنين انگيزه‌اي براي انكار تجرد نفس، كافي نبوده؛ اشتراك در صفات، اعم از سلبيه يا ايجابيه، موجب اشتراك و تساوي در ذات نمي‌شود. همچنين ادلۀ متعدد عقلي و نقلي، وجود موجود مجرد ماسوي‌الله را اثبات مي‌كند.