تأثير عوامل فيزيوگرافيكي (شيب، جهت و ارتفاع از سطح دريا) بر ميزان شاخص سطح برگ در جنگل‌هاي پهن‌برگ استان گلستان

سابقه و هدف: شاخص سطح برگ (LAI) يكي از مهم‌ترين مشخصه‌هاي ساختاري بوم‌سازگان‌هاي جنگلي است كه تأثير زيادي را در تغييرات انرژي، آب‌وهوا، مدل‌هاي عملكردي جوي و گاز دارد. اين شاخص اطلاعات زيادي در ارتباط با ميزان فتوسنتز، تبخير و تعرق و حاصلخيزي رويشگاه‌هاي مختلف در اختيار مديران و برنامه ريزان قرار مي‌دهد. عوامل فيزيوگرافيكي نيز (ارتفاع از سطح دريا، جهات جغرافيايي و شيب) نقش مهمي در ميزان تغييرات شاخص سطح برگ درختان ايفا مي‌كنند. در اين پژوهش تغييرات شاخص سطح برگ درختان و درختچه‌هاي جنگلي در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دريا، جهات جغرافيايي و شيب در جنگل‌هاي پهن‌برگ استان گلستان مورد مقايسه و ارزيابي مي‌گردد.مواد و روش: در اين مطالعه جهت برداشت اطلاعات زميني شاخص سطح برگ 230 قطعه‌نمونه دايره‌اي شكل به مساحت 1000 مترمربع با روش نمونه‌برداري سيستماتيك و شبكه 100×100 متر در پنج رويشگاه از غرب به شرق (كردكوي، شصت كلاته، زرين گل، سرخداري و لوه) پياده شد. در مركز هر قطعه‌نمونه تله برداشت برگ با ابعاد 60×60 سانتي‌متر براي اندازه‌گيري شاخص سطح برگ استفاده شد. ابتدا نقشه‌هاي ارتفاع از سطح دريا، جهت جغرافيايي و شيب نيز تهيه و مقادير آن‌ها استخراج شد. سپس شاخص سطح برگ در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دريا، جهت جغرافيايي و شيب با استفاده از آزمون‌هاي دانكن و تي مستقل مورد مقايسه و تجزيه‌وتحليل قرار گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه بيشترين ميزان شاخص سطح برگ در رويشگاه كردكوي با 8.91 و كمترين ميزان شاخص سطح برگ در رويشگاه زرين گل با 5.10 اندازه‌گيري شد. نتايج آناليز واريانس نشان داد كه تفاوت معني‌داري بين شاخص سطح برگ در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دريا در كل منطقه مورد مطالعه وجود دارد و با افزايش ارتفاع از سطح دريا تا حدود 1300 متر شاخص سطح برگ افزايش مي‌يابد و بعد از آن شاخص سطح برگ تغييرات كمي دارد. نتايج آزمون دانكن و تي مستقل نشان داد تفاوت معني‌داري بين شاخص سطح برگ رويشگاه‌ها در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دريا، جهت جغرافيايي و شيب به جز رويشگاه كردكوي وجود ندارد.نتيجه‌گيري: به‌طوركلي در اين مطالعه ارتفاع از سطح دريا در مقايسه با شيب و جهت جغرافيايي به‌عنوان عامل بسيار مهم براي بررسي شاخص سطح برگ مطرح شد. بررسي تأثير عوامل فيزيوگرافيكي مانند ارتفاع از سطح دريا، شيب و جهات جغرافيايي بر شاخص سطح برگ و پايش تغييرات آن جهت شناخت تدوين سياست‌هاي مناسب براي كاهش اثرات تغييرات اقليم و گرمايش جهاني و در مديريت پايدار از اهميت بسيار بالايي مي‌باشد.